Leren met autisme

Huiswerk maken of leren voor een toets of tentamen is sowieso al niet zo leuk, maar leren met autisme kan het soms nog net wat moeilijker maken. Om deze reden geven we in dit artikel drie tips die speciaal voor kinderen en jongeren met autisme goed kunnen helpen om te leren en studeren (maar ze werken net zo goed voor mensen zonder autisme hoor).

Tip 1: Planning

In meerdere artikelen op deze website hebben we gesproken over het belang van een dagplanning/weekplanning of stappenplan. Ook bij het maken van huiswerk en het leren voor toetsen is dit niet anders. Kinderen en jongeren met autisme hebben vaak moeite met planning, dus het is erg belangrijk om hier een goed en duidelijk systeem voor te hebben. Zorg bijvoorbeeld voor een rustige en overzichtelijke agenda zodat een toets niet vergeten wordt. Hang bij het bureau een krijt of magneetbord waarop een mooie week of maandplanning kan staan. Maak het huiswerk op vaste tijden, en zorg ervoor dat je een vast schema hebt voor het leren voor toetsen. Een voorbeeld van zo’n schema kan zijn:

  • Eén week van te voren leer ik de eerste kwart van het hoofdstuk leren met autisme
    • Ik word overhoord/ ik verzin zelf 4 vragen over dit deel/ ik maak een samenvatting
  • 6 dagen van te voren leer ik de tweede kwart van het hoofdstuk
    • Ik word overhoord/ ik verzin zelf 4 vragen over dit deel/ ik maak een samenvatting
  • 5 dagen van te voren leer ik de derde kwart van het hoofdstuk
    • Ik word overhoord/ ik verzin zelf 4 vragen over dit deel/ ik maak een samenvatting
  • 4 dagen van te voren leer ik de laatste kwart van het hoofdstuk
    • Ik word overhoord/ ik verzin zelf 4 vragen over dit deel/ ik maak een samenvatting
  • 3 dagen van te voren leer ik het hele hoofdstuk nog een keer
  • 2 dagen van te voren maak ik alle vragen die ik heb verzonnen/leer ik de samenvatting
  • 1 dag van te voren herhaal ik alles wat ik moeilijk vond/fout had

Dit schema kan natuurlijk verschillen per vak. Voor een wiskunde toets wil je bijvoorbeeld liever wat moeilijke sommen nog een keer maken (bijvoorbeeld de laatste som van elke paragraaf). Voor een toets van Frans of Duits moeten er natuurlijk woordjes worden geleerd en grammatica worden geoefend. Verzin voor alle vakken een leerschema, en let hierbij ook op de sterke en zwakke kanten van jouw zoon of dochter. Zijn ze heel goed in wiskunde, dan is drie dagen van te voren leren misschien wel voldoende? Zijn de talen juist extra moeilijk, dan wil je misschien tussendoor ook wat vaker leren of zelfs bijles nemen. Hoe meer een planning of schema als deze wordt gebruikt, hoe minder jouw zoon of dochter eraan herinnerd hoeft te worden. Uiteindelijk is plannen namelijk ook iets wat je kan leren. Je begint met een mooi en overzichtelijk schema, maar dat schema kan steeds kleiner worden en uiteindelijk hoef je nergens meer een schema op te hangen.

Tip 2: Opruimen

Leren in een drukke en rommelige omgeving is een stuk lastiger dan leren aan een opgeruimd bureau zonder al te veel afleiding. Zorg er daarom voor dat er in huis een mooie plek is om huiswerk te kunnenleren met autisme maken en te leren voor toetsen en tentamens. In sommige slaapkamers is een plek als deze moeilijk te realiseren omdat hier zoveel afleiding is! Misschien kan de leerplek dan in een andere plek in huis? Bijvoorbeeld in het kantoor of beneden aan de eettafel (als het daar rustig is). Het is ook belangrijk dat alles wat je nodig hebt in de buurt ligt van de leerplek. In een boekenkast naast het bureau kunnen alle lesboeken, werkboeken en schriften worden opgeruimd. Denk ook aan zaken als pennen, potloden, scharen en een rekenmachine! Een ander voordeel van zo’n opgeruimd systeem is natuurlijk dat dingen zo veel minder snel kwijtraken.

Tip 3: Maak dingen beeldend

Hele lappen tekst moeten lezen en leren is een vervelend en moeilijk karwei! Als je de lesstof wat meer beeldend kan maken, kan dit al enorm schelen bij het leren. Kinderen en jongeren met autisme zijn vaak ook beter in het leren van plaatjes dan van tekst omdat zij performaal vaak sterker zijn dan verbaal (let op, dit kan ook andersom voorkomen!). Nu hoef je niet een heel geschiedenis boek om te zetten in plaatjes, eenleren met autisme mindmap werkt meestal al heel goed! Bij een mindmap zet je het belangrijkste onderwerp in het midden van een papier met een cirkel eromheen. Vervolgens trek je lijntjes naar zaken die hiermee te maken hebben. Maak in plaats van een samenvatting, van elke paragraaf een mindmap en aan het einde van het hoofdstuk heb je een prachtige, beeldende samenvatting. Een andere leuke manier om de lesstof meer beeldend te maken is door youtube-filmpjes over hetzelfde onderwerp te kijken. Enkele leuke youtube kanalen hiervoor zijn:

Crash course: Deze twee broers geven lessen over geschiedenis, biologie, scheikunde en economie (en nog veel meer). De filmpjes zijn in het engels, maar rechts-onderin je youtube scherm kan je ondertiteling aanzetten!

 

CGP Grey: Ook weer een video kanaal waar je werkelijk van alles op kan leren. Bijvoorbeeld hoe het nu precies zit met Nederland, Holland en de Nederlandse Antillen.

Nederlandse filmpjes: Natuurlijk zijn er niet alleen engelse filmpjes te vinden op youtube. Kijk bijvoorbeeld eens bij JORTgeschiedenis of Arnoud Kuijpers. Maar het makkelijkste is natuurlijk om bij youtube gewoon te zoeken op die dingen die jouw zoon of dochter moet leren. Bijvoorbeeld “engelse grammatica” of “mitose en meiose”.

 

Hulpmiddelen voor autisme

Er zijn veel manieren om kinderen met autisme te helpen met hun prikkelverwerking. Niet alleen door trainingen en therapieën, maar ook door het gebruik van handige hulpmiddelen. In dit artikel zullen we aantal van deze hulpmiddelen toelichten. Hoe en waarom werken ze, en waar kan je ze bestellen (of zelf maken!)?

Koptelefoon

Veel kinderen met autisme hebben last van harde, plotselinge of simpelweg irritante geluiden om hen hulpmiddelenheen. Bijvoorbeeld het geluid van een vrachtwagen die achteruit rijdt, een grasmaaier, een motor die voorbij scheurt, maar ook het tikken van een klok of het gekuch van de buurman. Als ouder kan je niet altijd voorkomen dat je kinderen met dit soort geluiden geconfronteerd worden. Daarom is een koptelefoon voor veel kinderen met autisme een uitkomst! Laat jouw kind zijn koptelefoon opzetten als je hem of haar bijvoorbeeld mee neemt met boodschappen, of naar een drukke verjaardag gaat. Thuis kan de koptelefoon meestal gewoon af. Als je de koptelefoon gebruikt naast een therapie of training, kan je het gebruik hiervan zelfs langzaam afbouwen. Een goede, geluiddempende koptelefoon kan je bestellen op deze website.
In plaats van deze koptelefoon kan je jouw zoon of dochter ook een “gewone” koptelefoon laten dragen. Sluit deze aan op hun telefoon, ipod of mp3-speler en ze kunnen lekker naar hun eigen muziek luisteren. Deze muziek kan de storende omgevingsgeluiden overstemmen.

Squease vest

Soms komt er zoveel informatie binnen dat jouw zoon of dochter met autisme het allemaal even niet meer kan verwerken. Het liefst geef je ze op zo’n moment natuurlijk een flinke knuffel, maar sommige kinderen met autisme worden dan alleen nog maar meer gestrest! Het squease vest is hier een oplossing voor. Als jouw zoon of dochter in een spannende, drukke of nieuwe situatie is, kunnen ze hun squease vest (die onder hun eigen kleren zit) wat oppompen zodat ze extra druk voelen op hun bovenlijf. Net alsof ze zichzelf een stevige knuffel geven. Het werkt eigenlijk hetzelfde als bij een baby die rustig wordt als hij of zij stevig in een doek worden gewikkeld. Het squease vest en al zijn accesoires kan je bestellen of huren op deze website.
In plaats van een squease vest kan je ook zelf een verzwaard vest maken door bijvoorbeeld zakjes zand in een vestje te naaien. Een reiskussentje vullen met zand wordt ook wel eens gedaan. In plaats van een vest kan je ook een verzwaarde deken gebruiken (of zelfs een verzwaarde grote teddybeer). Ook deze kan je zelf maken door zand of kersenpitten in een deken te naaien.

Friemel-speelgoed

Zit jouw zoon of dochter altijd wel ergens aan te friemelen? Dan is hij of zij waarschijnlijk op zoek naar wat

hulpmiddelen auto

extra prikkels en is het waarschijnlijk een goed idee om friemel-speelgoed voor ze te kopen! Dankzij dit speelgoed kan jouw kind altijd “iets” doen als ze eigenlijk “niets” mogen doen. Bijvoorbeeld als ze stil moeten zitten op school, of als ze een lange rit moeten maken in de auto. Ook in spannende en drukke situaties kan dit speelgoed een kalmerend effect hebben door jouw zoon of dochter een beetje af te leiden van de dingen die om hen heen gebeuren. Je kan het friemel-speelgoed bestellen op speciale website als dezeof deze, maar je kan natuurlijk ook gewoon de eerste de beste speelgoed winkel inlopen en een speeltje zoeken dat klein is (het liefst past het in een broekzak), weinig tot geen geluid maakt, en uitnodigt tot aanraken of puzzelen. Denk bijvoorbeeld aan een kleine rubix cube, een stressballetje of een tangle. Laat je zoon of dochter vooral zelf kiezen wat ze fijn vinden en zorg ervoor dat je meerdere friemels in huis hebt. Als eentje dan saai begint te worden kan je meteen de volgende pakken!

Soluss

Niet alleen kinderen met autisme vinden het af en toe moeilijk om te moeten concentreren op hun hulpmiddelen solussschoolwerk als er zoveel interessante dingen om hen heen gebeuren! Een oplossing hiervoor is een soluss. Dit is een scherm die je op je bureau kan zetten zodat je minder afleiding ervaart van wat er in de rest van de klas gebeurt. Deze schermen worden soms al gebruikt tijdens toetsen, maar ze kunnen natuurlijk veel vaker worden gebruikt! Een mooi scherm kan je kopen op deze website. Op de website kan je nog meer hulpmiddelen vinden die kunnen helpen op school, zoals een prikkelarme agenda!

Weet jij nog meer handige hulpmiddelen die ook in dit artikel thuishoren? Laat het ons dan weten!

Savant syndroom en autisme

Als jouw kind autisme heeft, dan krijg je al snel te maken met alle vooroordelen die rondgaan over autisme. Het zijn mensen die niet sociaal (willen) zijn. Mensen die niemand recht aankijken. Maar ook mensen die het getal pi tot 500 decimalen kunnen opzeggen, toch? Hoe komt het vooroordeel van deze super slimme autisten eigenlijk de wereld in? Bestaat het wel echt? Dat wordt besproken in dit artikel.

Autistische Savants

Jazeker, de (autistische) savant bestaat! Mensen met een uitzonderlijk geheugen, een perfect gehoor of bijzondere wiskundige talenten lopen rond op deze aardbol. Enkele bekende zijn:

  • Kim Peek, de man die de inspiratie was voor het karakter van Dustin Hoffman in de film rain man.
    Savant autisme
    Kim Peek

    Kim Peek onthoudt alles wat hij ooit heeft gelezen, en hij heeft erg veel gelezen!

  • Stephen Wiltshire, die een hele stad kan natekenen na hem slechts een keer vanuit een helikopter te hebben gezien.
  • Daniel Tammet, een man die de allermoeilijkste sommen zonder rekenmachine kan oplossen en een nieuwe taal kan leren in een week.
  • Derek Paravicini. Hij hoeft een muziekstuk slechts een keer te horen en hij kan het zelf perfect naspelen op de piano.

Maar hoe komen deze mensen zo goed in hun verschillende talenten? Dat wordt nog altijd druk onderzocht, maar een populaire theorie is dat deze mensen zo geïnteresseerd zijn in iets dat dit al hun aandacht opslokt. Dit zien we bij meer mensen met autisme! Wellicht heb je bij jouw zoon of dochter wel eens gemerkt dat als het onderwerp over hun favoriete tv-programma gaat, ze er alles over weten. En dan bedoel ik echt alles! Mensen met autisme kunnen zich helemaal toeleggen op één favoriete bezigheid en worden op deze manier al snel erg goed hierin. Hebben ze daarnaast ook nog eens een talent dat past bij hun interesse, dan worden ze al snel bovenmenselijk goed. Denk hierbij bijvoorbeeld aan een enorm goed gehoor zoals Derek Paravicini heeft, of het feit dat Kim Peek in drie seconden twee pagina’s van een boek kan lezen! Bij sommige savants komen deze talenten met een prijskaartje. Zo kan Kim Peek zijn eigen schoenveters niet strikken en Stephen Wiltshire leerde pas spreken op zijn negende. Daniel Tammet is in dit lijstje de enige die hoog-functionerend autisme heeft. Hij is dus ook de enige die kan uitleggen aan onderzoekers wat hij allemaal doet als hij een wiskundige berekening oplost.
Niet alleen mensen met autisme vertonen echter dit soort bijzondere talenten. Er zijn ook mensen die, nadat ze hersenschade hebben opgelopen, dit soort bijzondere dingen kunnen. Een voorbeeld is Orlando Serrell. Op zijn tiende kreeg hij een honkbal hard tegen zijn hoofd en sinds die dag kan hij moeilijke kalenderberekeningen uitvoeren en weet hij van elke dag na dit ongeluk nog wat voor weer het was.Savant syndroom en autisme 1

Rain man

Slechts enkele honderden mensen op de wereld vertonen zulke bijzondere talenten dat zij een Savant genoemd mogen worden. Toch denken veel mensen dat iedereen met autisme dit soort talenten heeft. Waar komt dit vooroordeel vandaan? Waarschijnlijk is de film rain man hier de grootste boosdoener van. In deze populaire film leren we een karakter kennen die gebaseerd is op Kim Peek. Veel mensen dachten na het zien van deze film dat alle mensen met autisme deze talenten hadden. Dit terwijl Kim Peek geen autisme heeft, maar is geboren met een hersenbeschadiging.

ADHD en autisme

Veel kinderen en jongeren met autisme krijgen in hun leven te maken met zogenaamde comorbide stoornissen. Deze comorbide stoornissen zijn stoornissen waar je meer “vatbaar” voor bent als je al een andere stoornis hebt. Soms komt dit omdat stoornissen op elkaar lijken of een bepaalde overlap hebben (autisme en ADHD) of omdat stoornissen een oorzaak-gevolg relatie kunnen hebben
(autisme en depressie). Ook bij autisme zijn enkele comorbide stoornissen bekend. Deze zijn:

Autisme en ADHD komen niet alleen vaak samen voor, de twee stoornissen lijken in sommige gebieden ook veel op elkaar. Ongeveer 31% procent van de kinderen met autisme voldoet ook aan de criteria van ADHD. In dit artikel zal worden uitgelegd wat ADHD precies betekend en inhoudt, en wat de overlap tussen ADHD en autisme is. Als laatste zal er, zoals altijd, wat tips worden geven.

ADHDADHD en autisme

Misschien heb je wel eens gehoord van de uitdrukking “alle dagen heel druk”. Deze uitdrukking vat goed samen hoe veel mensen ADHD zien; drukke en chaotische mensen. Maar ADHD is zoveel meer dan alleen “druk zijn”. ADHD staat voor Attention Deficit Hyperactivity Disorder. ADD is een stoornis die veel lijkt op ADHD, maar dan zonder de hyperactiviteit. Het drukke en chaotische gedrag dat mensen met ADHD vertonen is eigenlijk een gevolg, en geen oorzaak. De drie gevolgen waar mensen met ADHD vaak “last” van hebben zijn:

  • Moeite met concentratie
  • Hyperactiviteit of lichamelijke onrust
  • Impulsiviteit

Mensen met ADD hebben minder last van de laatste twee. De oorzaken van ADHD zijn terug te vinden in hersengebieden en neurotransmitters. In een makkelijkere uitleg: mensen met ADHD hebben vaak moeite met de prikkelverwerking. Ze krijgen vaak te weinig prikkels binnen en zijn constant opzoek naar meer prikkels.

Overeenkomsten ADHD en Autisme

Prikkelverwerking wordt ook vaak besproken als het over autisme gaat! Waar kinderen met autisme echter teveel prikkels ervaren in het dagelijks leven, ervaren kinderen met ADHD juist te weinig prikkels. Hoe komt het dan dat veel kinderen met autisme ook voldoen aan de criteria van ADHD? Dit komt omdat de prikkelverwerking niet zo zwart-wit werkt zoals ik hierboven schreef. Ieder mens kan op vijf manieren prikkels uit zijn omgeving waarnemen (zicht, tast, smaak, geur en geluid). Maar waar een persoon een tikkende klok vreselijk irritant vindt, hoort een ander het niet eens. Hoe gevoelig je bent voor bepaalde prikkels verschilt erg per persoon. Iemand met autisme kan enorm gevoelig zijn voor geluiden en beelden, maar juist helemaal niet gevoelig zijn voor tast. Deze persoon zal zich terugtrekken van harde geluiden en een drukke omgeving met felle kleuren, maar rent graag rond en zit niet graag stil.

TipsADHD en autisme 1

Als jouw zoon of dochter kenmerken van ADHD vertoont dan kunnen de volgende tips misschien helpen.

  • Beloon goed gedrag. Stel dit niet uit, maar laat het meteen volgen op de goede actie. Iemand die ADHD heeft, kan niets met de belofte van 10 euro als hij een maand lang geen problemen op school heeft. Maar elke middag een complimentje als het een goede dag was op school werkt wel! Kinderen met ADHD zijn vaak extra gevoelig voor beloningen en complimentjes.
  • Geef jouw kind ruimte om even uit te razen. Na een dag stil te hebben gezeten op school is er niets lekkerder dan even een potje voetballen. Zorg ervoor dat er na schooltijd altijd even de ruimte is om lekker te rennen en te bewegen.
  • Wees duidelijk en kort. Als je graag iets gedaan wil krijgen van jouw zoon of dochter, zorg er dan voor dat je echt hun aandacht te pakken hebt. Noem hun naam aan het begin van je zin en zorg ervoor dat je oogcontact heb gemaakt. Maak je vraag ook zo kort mogelijk en noem liever één taak per keer.
  • Maak gebruik van een time-out. Kinderen met ADHD zijn naast beloningen ook vatbaar voor straffen. Ook hier geldt weer dat een straf wel direct op het gedrag moet volgen. Maak duidelijk waarom ze naar de time-out plek moeten en geef ook goed aan hoe lang ze hier moeten blijven (een timer kan hier bij helpen). Als de time-out over is, probeer dan niet eerst nog 10 minuten een gesprek aan te knopen over wat er net is gebeurd. Een excuus of een knuffel is goed genoeg.
  • Maak duidelijke regels. Als je elke dag kleine dingen verandert, is dit erg verwarrend voor kinderen met ADHD. Zeker als ze straf krijgen voor iets wat gisteren wel OK was, maar nu ineens niet meer. Wees dus duidelijk is wat wel en niet mag, en wees ook consequent met het bestraffen van verkeerd gedrag.

Bijbaan en autisme

Mag ik de nieuwe playstation? Mag ik een avondje naar de bioscoop? Ik heb een nieuwe computer nodig voor school… Mag ik die stoere broek? Hoe ouder jouw zoon of dochter wordt, hoe duurder de vragen vaak worden. Na een tijdje zal je als ouder wellicht zeggen “natuurlijk mag dat, ga er maar voor werken/sparen”. Maar wat nou als je kind autisme heeft? Kan hij of zij dan wel “gewoon” een bijbaantje zoeken? In dit artikel willen we antwoord geven op die vraag. We geven tips voor het zoeken van een leuke bijbaan of vakantiebaan, maar we geven ook tips in het geval een bijbaan voor jouw zoon of dochter (nog) niet is weggelegd.

Welke bijbaan?

Er zijn heel veel leuke bijbaantjes te vinden in Nederland en het eerste waar Bijbaantjes en autismeje samen met jouw zoon of dochter wil naar kijken is wat ze precies willen doen. Vinden ze het prima om vakken te vullen bij de plaatselijke supermarkt of gaan ze liever post bezorgen? Denk ook zeker verder dan de standaard baantjes! Houdt jouw zoon bijvoorbeeld veel van planten, kijk dan eens bij een tuincentrum. Is jouw dochter altijd gekleed in de laatste mode? Ga dan opzoek naar een leuke kledingwinkel! Kijk hierbij ook naar de talenten van jouw zoon of dochter.
Als je eenmaal weet wat voor bijbaantje jouw zoon of dochter graag wil doen, kan je kijken of er vacatures zijn. Ook als deze er niet zijn kan je proberen om hier en daar wat open sollicitaties te versturen. Als ouder kan je hierbij helpen! Schrijf samen een mooie sollicitatie brief en oefen bijvoorbeeld een sollicitatie gesprek. In een sollicitatiebrief kan je altijd alvast vermelden dat jouw zoon of dochter autisme heeft. Noem ook zeker de voordelen hiervan (kijk hier de voordelen van autisme). Je kan ook beslissen om dit pas te noemen in het sollicitatiegesprek, maar let wel op, als ouder ben je waarschijnlijk niet aanwezig bij dit gesprek!

Het is zeker niet aan te raden om het autisme van jouw zoon of dochter te verzwijgen bij een toekomstige werkgever. Als je een toekomstige werkgever op de hoogte brengt van de voor-, maar ook de nadelen van het autisme van jouw kind, kan deze werkgever er rekening mee houden. Enkele dingen die kunnen helpen om een nieuwe bijbaan een goede start te geven zijn:

  • Laat jouw kind eerst een dag meelopen
  • Vraag zoveel mogelijk informatie van te voren zodat jouw kind goed weet wat er gaat gebeuren
  • Zorg dat het duidelijk is bij wie jouw kind altijd terecht kan met vragen
  • Begin niet meteen met lange en drukke dagen
  • Maak duidelijke afspraken over pauze’s en eindtijden

Geen bijbaan

Soms is een bijbaan simpelweg nog te hoog gegrepen. Zeker als jouw zoon of dochter hiernaast ook nog naar school gaat, wil je niet teveel druk leggen op een bijbaan. Wil jouw zoon of dochter toch graag zelf wat geld verdienen, dan kan je hier op de volgende manier bij helpen:Autisme en bijbaan

  • Heitje-karweitje: Bedenk wat klusjes die jouw zoon of dochter in en om het huis kan doen en bepaal voor elk klusje een gepaste beloning. Bijvoorbeeld de auto wassen voor 2 euro, de ramen zemen voor 5 euro of de tuin onkruid vrij maken voor 7,50. Zo leert jouw zoon of dochter ook meteen wat huishoudelijke taken!
  • Een dagje helpen: Twee halve dagen per week werken is misschien te hoog gegrepen, maar misschien is een middag per maand wel goed te doen? Denk voor dit soort werk bijvoorbeeld aan het opzetten van een podium voor een evenement, het verven van een muur of de schapen naar een nieuwe weide brengen. Vertel aan vrienden en familie dat jouw zoon of dochter graag eens in de zoveel tijd met dit soort klusjes komt helpen in ruil voor een kleine vergoeding.
  • Maak gebruik van talenten: Kan jouw zoon goed tekenen? Misschien kan hij wat tekeningen verkopen. Maakt jouw dochter prachtige websites? Misschien kan ze wat websites maken voor enkele kennissen. Als het werk eigenlijk geen werk is, maar een hobby, is het des te leuker als je er wat mee kunt verdienen.
  • Zakgeld: Natuurlijk kan je als ouder ook gewoon wat zakgeld geven. Hier kan je natuurlijk nog steeds wat tegenover zetten, zoals goede cijfers halen of elke week oefenen op de piano.

Probeer als ouder er op de een of andere manier voor te zorgen dat jouw zoon of dochter vanaf een bepaalde leeftijd (bijvoorbeeld 14) wat geld heeft. Zo kunnen ze zelf leren sparen en leren omgaan met geld. Uiteindelijk is die nieuwe playstation namelijk veel meer waard als hij gekocht is van je eigen geld!