Puberteit en autisme

Tijdens de puberteit gebeurt en verandert er veel in het leven van jongeren. Deze veranderingen gaan ook bij jongeren met autisme niet onopgemerkt voorbij. Sterker nog, voor jongeren met autisme kunnen alle veranderingen nog vervelender zijn dan bij anderen. In dit artikel vertellen we waarom de puberteit voor jongeren met autisme zwaarder kan zijn en natuurlijk hoe je als ouder kan helpen. Dit doen we aan de hand van twee hele verschillende pubers; Peter en Dani.

Peter

Peter is een jongen van 16 jaar en hij heeft een autisme spectrum stoornis. Hij zit op het VMBO in de vierde klas en hij heeft een vaste groep vrienden. Het gaat niet zo goed meer op school met Peter. Hij haalt enkel nog onvoldoendes en spijbelt erg veel. Het is vrijwel zeker dat hij dit jaar blijft zitten, maar Peter zelf lijkt hier niet echt van onder de indruk. Hij gaat liever met zijn vrienden chillen bij het skatepark. Hij is al tweemaal door de politie thuisgebracht omdat hij iets had gestolen uit de supermarkt (energie drank en chips). Thuis is Peter ook erg veranderd. Doordeweeks ging hij vroeger graag naar de schaakclub, maar nu vindt hij dat niet “cool”. Peter zit als hij thuis is de hele tijd op zijn kamer te gamen. Hij heeft vaak ruzie met zijn ouders en in de weekenden komt Peter soms de hele dag (of nacht) niet thuis.

Wat is er aan de hand met Peter?puberteit

Peter lijkt in veel opzichten een typische puber. Hij maakt ruzie met zijn ouders, vindt zijn vrienden erg belangrijk en school juist niet meer belangrijk. Toch lijkt het bij Peter verder te gaan dan gewoon pubergedrag. Hij gaat stelen en spijbelen en is hele dagen niet thuis. Jongens als Peter kunnen zich soms laten meesleuren in een vriendengroep. Cool willen zijn en indruk maken op je vrienden willen veel pubers, maar omdat jongeren met autisme minder inlevingsvermogen hebben, kunnen zij hier soms in door slaan. Ze zien niet in dat wat zij doen anderen pijn kan doen en laten soms sneller grensoverschrijdend gedrag zien. Daarnaast merken jongeren met autisme in de puberteit vaak dat zij “anders” zijn dan anderen. Dit kan ervoor zorgen dat ze extra hard hun best gaan doen om er toch nog bij te horen.
Als ouder kan het erg lastig zijn om met dit gedrag om te moeten gaan. Jouw zoon of dochter lijkt compleet veranderd en niets lijkt te helpen. Probeer als ouder duidelijke grenzen te creëren en als jouw zoon of dochter die overschrijdt zet daar dan een straf tegenover. Zet daarnaast ook nog steeds beloningen tegenover goed gedrag en laat zien dat jouw zoon of dochter jouw vertrouwen kan winnen. Als jouw kind bijvoorbeeld drie keer op rij netjes op de afgesproken thuis komt, zeg dan dat ze de volgende keer later mogen thuis komen.

Probeer ook zo veel mogelijk op de hoogte te zijn van wat jouw zoon of dochter op het moment allemaal doet. Welke vakken gaan minder goed? Wie zijn zijn beste vrienden? Hoe gaat het op zijn sportvereniging? Heeft hij ruzie met iemand? Welke spelletjes speelt hij op zijn playstation? Zo signaleer je het sneller wanneer er ergens iets niet goed gaat (ruzie met zijn beste vriend?) en laat je ook merken dat je geïnteresseerd bent in zijn leven. Als het gedrag van jouw zoon of dochter echt helemaal uit de hand loopt en je weet echt niet meer wat je moet doen, kan je de hulp van een ander inschakelen. Er zijn trainingen speciaal voor pubers met autisme en soms helpt het alleen al als jouw zoon of dochter even met iemand anders kan praten over wat hij of zij allemaal meemaakt. Daarnaast is dit ook een mooie gelegenheid voor jouw zoon of dochter om andere jongeren met autisme te ontmoeten.

Dani

Dani is een meisje van 15 jaar en ze zit in de derde klas van het VWO. Op school gaat het erg goed. Ze haalt hoge cijfers en in de klas is ze erg rustig. Als Dani thuiskomt drinkt ze altijd eerst een kopje thee met haar moeder en gaat daarna een uurtje aan haar huiswerk zitten op haar kamer. Dani helpt graag mee in het huishouden en in de avond kijkt ze samen met haar ouders tv of leest ze een stripboek in de woonkamer. Drie keer per week krijgt Dani pianolessen thuis en dit vind ze erg leuk. Daarnaast is Dani erg fan van stripboeken en films over superhelden en ze verzamelt hier alles van. Ze kan ook uren praten over haar favoriete helden. Toch maken haar ouders zich zorgen. Dani lijkt soms erg somber en praat op sommige dagen liever niet over school. Daarnaast doet Dani eigenlijk nooit wat met vrienden en is ze liever thuis bij haar ouders.

Wat is er met Dani aan de hand?puberteit1

Dani klinkt als een perfecte puber, toch? Geen ruzie, helpt in het huishouden en haalt goede cijfers op school. Een voorbeeldig kind, maar waarschijnlijk had je toch zo je zorgen toen je het stukje over Dani las. Waarom doet Dani nooit wat met vrienden en waarom praat ze liever niet over school? Net als Peter realiseert Dani zich waarschijnlijk dat ze anders dan anderen. In plaats van extra haar best te doen om erbij te horen, lijkt Dani zich erbij neer te leggen. Als ouder kan het soms erg moeilijk zijn om te merken dat er iets niet goed gaat. Kinderen praten niet graag over wat er verkeerd gaat en leggen de schuld bij zichzelf. Het is wederom belangrijk om te proberen als ouder zo goed mogelijk op de hoogte te zijn van het leven van jouw zoon of dochter. Misschien wordt Dani wel gepest op school. Of misschien wordt ze simpelweg genegeerd door de andere klasgenoten. Als je merkt dat het voor jouw zoon of dochter moeilijk is om vriendschappen te maken of om voor zichzelf op te komen, dan kan je als ouder proberen te helpen. Probeer niet te beschermend te zijn, maar probeer wel kansen te creëren. Probeer of jouw zoon of dochter misschien lid wil worden van een sport of hobby vereniging. Daar kan jouw zoon of dochter mensen ontmoeten die dezelfde dingen leuk vinden. Ook is het weer belangrijk om aan te geven dat jij altijd klaar staat voor en goed gesprek.

Net als bij Peter bestaan er ook voor Dani trainingen die zij kan volgen om wat weerbaarder te worden. Daarnaast leert ze op deze training misschien wel een paar nieuwe vrienden kennen.

Relax

De puberteit kan een turbulente periode zijn en daarom is mijn belangrijkste tip “relax”. Als jouw zoon ofpuberteit2 dochter een keertje spijbelt is hij of zij niet meteen een jeugdcrimineel en als jouw zoon of dochter liever thuis op de bank zit dan in een drukke discotheek is hij of zij niet meteen een kluizenaar. Er zullen waarschijnlijk wel ruzies komen, maar wees daar blij mee. Dat klinkt misschien een beetje raar, maar jouw zoon of dochter is bezig om een eigen identiteit op te bouwen en dat is juist hartstikke mooi! Dus relax, ook de puberteit gaat weer voorbij en misschien als jouw zoon of dochter 25 is, biedt ze eindelijk haar excuses aan voor de gebroken vaas of voor die ene avond dat ze veel te laat thuis kwam. Je rol van ouder verandert van superheld in mentor en dat zal even wennen zijn. Maar ook deze rol is super leuk en het geeft nieuwe mogelijkheden om een band op te bouwen met jouw zoon of dochter. Oefen het tot 10 tellen, ga af en toe even naar een yoga les en probeer altijd begripvol te blijven. Relax, het komt wel goed ;-).

 

Op kamers en autisme

Het nieuwe studiejaar gaat bijna beginnen. Het kan zijn dat jouw zoon of dochter binnenkort gaat studeren, of al naar het tweede of derde jaar gaat. Misschien wil jouw zoon of dochter wel op kamers, een fijn, eigen plekje voor hem of haar zelf. Maar hoe gaat dit in zijn werk? Hoe vindt je een goede kamer, en waar moet je op letten als jouw zoon of dochter met autisme op kamers wilt?

Een kamer zoeken

Voordat jouw zoon of dochter op kamers gaat is het goed om hier een gesprek over te hebben. Kijk naar het budget van jouw kind: gaat hij of zij alles zelf betalen, neemt hij of zij een bijbaantje of leggen jullie als ouders wat bij? Let hierbij ook nog op extra kosten zoals gas, watefrustrated_teen_boy_student_Hr en elektriciteit, of geld voor de gemeenschappelijke ruimten in bijvoorbeeld een studentenhuis. Bespreek ook wat de eisen zijn van de toekomstige kamer van jouw zoon of dochter. In welke stad bijvoorbeeld, hoe groot moet de kamer zijn, wilt hij of zij huisgenootjes of geheel zelfstandig gaan wonen? Dit zijn allemaal dingen die vooraf duidelijk moeten zijn, want zo wordt de zoektocht naar een kamer een stuk makkelijker! Wanneer de eisen en budget van de kamer duidelijk zijn kan je samen met jouw zoon of dochter op zoek. Begin op tijd met het zoeken naar een kamer! Vooral in augustus en september zijn er veel studenten op zoek en is de woonruimte schaars. Zorg dat je deze tijd voor bent, en begin in mei/juni al met het zoeken. Op internet zijn veel websites te vinden die jullie met de zoektocht kunnen helpen, zoals www.kamers.nl, en www.kamernet.nl, en www.studentenkamer.nl. Maar denk bijvoorbeeld ook aan www.marktplaats.nl of spreek jouw sociale netwerk aan. Jouw zoon of dochter kan ook aan zijn medestudenten vragen of zij nog ergens een geschikte kamer weten.
Als je geluk hebt, wordt jouw zoon of dochter uitgenodigd om de kamer te komen bekijken. Soms gaat dit via een hospiteeravond, waarbij er meerdere geïnteresseerden naar de kamer komen kijken. Ook de eventuele huisgenoten zijn hierbij aanwezig om te kijken of er een klik is met de nieuwe huurder. Het is handig als jouw zoon of dochter tijdens z’on afspraak eerlijk is dat hij of zij autisme heeft (en bespreek vooral ook de voordelen!). Zo weet de verhuurder waar hij aan toe is.

Een kamer inrichten

Als jullie een geschikte kamer hebben gevonden begint het volgende avontuur, het inrichten van de kamer! Een goede inrichtiwoman-notebook-working-girlng is erg belangrijk. Ga samen met jouw zoon of dochter naar de ikea of bijvoorbeeld de kringloopwinkel en schaf de nodige spullen aan. Vergeet vooral de gordijnen niet!
Let bij de inrichting van de kamer erop dat jouw kind een goede plek heeft om in alle rust te studeren. Zorg voor een goed bureau met weinig afleiding, en een boekenkast om alle studieboeken in te zetten. Een handige boekenkast is bijvoorbeeld de Kallax van de Ikea, die je ook nog als Roomdivider kan gebruiken. Aan de andere kant van de kast kun je dan bijvoorbeeld het bed zetten.
Zorg dat er ruimte is om en whiteboard, prikbord of krijtboard op te hangen, dit kan bijvoorbeeld op een deur. Hierop kun je samen met jouw zoon of dochter een weekschema maken. In dit schema kan van alles staan, een studieschema, een boodschappenlijstje, of op welke dagen hij of zij belangrijke afspraken heeft. Zorg vooral ook voor een plek waar jouw zoon of dochter kan ontspannen! Ontspanning is natuurlijk erg belangrijk, en wordt nog wel eens vergeten in het hectische leven van een student.

Begeleid wonen

Als jouw zoon of dochter nog niet toe is aan volledige zelfstandigheid, of heel ver weg gaat studeren, zijn begeleid wonen of kamertraining misschien goede opties. Dit zijn twee hulpverleningsvormen waarbij jouw kind bijvoorbeeld leert om zelfstandig het huishouden te doen, of clothes-travel-voyage-backpackhoe hij of zij de financiën beheerd. Ook sociale contacten aangaan/onderhouden kan hier een onderdeel van zijn. Vaak gaat jouw zoon of dochter dan in een huis wonen met meerdere jongeren met dezelfde problematiek. Hij of zij heeft dan wel een eigen kamer, en deelt het sanitair en een grote woonkamer met de anderen. De jongeren worden voor langere tijd begeleid totdat zij zelfstandig kunnen gaan wonen. Voorbeelden van organisaties die begeleid wonen aanbieden zijn Stumass, en IVA Wonen. Meestal is er een lange wachtlijst voor begeleid wonen. Het is dus raadzaam al een jaar voor het eindexamen contact op te nemen met een organisatie!

Bijbaan en autisme

Mag ik de nieuwe playstation? Mag ik een avondje naar de bioscoop? Ik heb een nieuwe computer nodig voor school… Mag ik die stoere broek? Hoe ouder jouw zoon of dochter wordt, hoe duurder de vragen vaak worden. Na een tijdje zal je als ouder wellicht zeggen “natuurlijk mag dat, ga er maar voor werken/sparen”. Maar wat nou als je kind autisme heeft? Kan hij of zij dan wel “gewoon” een bijbaantje zoeken? In dit artikel willen we antwoord geven op die vraag. We geven tips voor het zoeken van een leuke bijbaan of vakantiebaan, maar we geven ook tips in het geval een bijbaan voor jouw zoon of dochter (nog) niet is weggelegd.

Welke bijbaan?

Er zijn heel veel leuke bijbaantjes te vinden in Nederland en het eerste waar Bijbaantjes en autismeje samen met jouw zoon of dochter wil naar kijken is wat ze precies willen doen. Vinden ze het prima om vakken te vullen bij de plaatselijke supermarkt of gaan ze liever post bezorgen? Denk ook zeker verder dan de standaard baantjes! Houdt jouw zoon bijvoorbeeld veel van planten, kijk dan eens bij een tuincentrum. Is jouw dochter altijd gekleed in de laatste mode? Ga dan opzoek naar een leuke kledingwinkel! Kijk hierbij ook naar de talenten van jouw zoon of dochter.
Als je eenmaal weet wat voor bijbaantje jouw zoon of dochter graag wil doen, kan je kijken of er vacatures zijn. Ook als deze er niet zijn kan je proberen om hier en daar wat open sollicitaties te versturen. Als ouder kan je hierbij helpen! Schrijf samen een mooie sollicitatie brief en oefen bijvoorbeeld een sollicitatie gesprek. In een sollicitatiebrief kan je altijd alvast vermelden dat jouw zoon of dochter autisme heeft. Noem ook zeker de voordelen hiervan (kijk hier de voordelen van autisme). Je kan ook beslissen om dit pas te noemen in het sollicitatiegesprek, maar let wel op, als ouder ben je waarschijnlijk niet aanwezig bij dit gesprek!

Het is zeker niet aan te raden om het autisme van jouw zoon of dochter te verzwijgen bij een toekomstige werkgever. Als je een toekomstige werkgever op de hoogte brengt van de voor-, maar ook de nadelen van het autisme van jouw kind, kan deze werkgever er rekening mee houden. Enkele dingen die kunnen helpen om een nieuwe bijbaan een goede start te geven zijn:

  • Laat jouw kind eerst een dag meelopen
  • Vraag zoveel mogelijk informatie van te voren zodat jouw kind goed weet wat er gaat gebeuren
  • Zorg dat het duidelijk is bij wie jouw kind altijd terecht kan met vragen
  • Begin niet meteen met lange en drukke dagen
  • Maak duidelijke afspraken over pauze’s en eindtijden

Geen bijbaan

Soms is een bijbaan simpelweg nog te hoog gegrepen. Zeker als jouw zoon of dochter hiernaast ook nog naar school gaat, wil je niet teveel druk leggen op een bijbaan. Wil jouw zoon of dochter toch graag zelf wat geld verdienen, dan kan je hier op de volgende manier bij helpen:Autisme en bijbaan

  • Heitje-karweitje: Bedenk wat klusjes die jouw zoon of dochter in en om het huis kan doen en bepaal voor elk klusje een gepaste beloning. Bijvoorbeeld de auto wassen voor 2 euro, de ramen zemen voor 5 euro of de tuin onkruid vrij maken voor 7,50. Zo leert jouw zoon of dochter ook meteen wat huishoudelijke taken!
  • Een dagje helpen: Twee halve dagen per week werken is misschien te hoog gegrepen, maar misschien is een middag per maand wel goed te doen? Denk voor dit soort werk bijvoorbeeld aan het opzetten van een podium voor een evenement, het verven van een muur of de schapen naar een nieuwe weide brengen. Vertel aan vrienden en familie dat jouw zoon of dochter graag eens in de zoveel tijd met dit soort klusjes komt helpen in ruil voor een kleine vergoeding.
  • Maak gebruik van talenten: Kan jouw zoon goed tekenen? Misschien kan hij wat tekeningen verkopen. Maakt jouw dochter prachtige websites? Misschien kan ze wat websites maken voor enkele kennissen. Als het werk eigenlijk geen werk is, maar een hobby, is het des te leuker als je er wat mee kunt verdienen.
  • Zakgeld: Natuurlijk kan je als ouder ook gewoon wat zakgeld geven. Hier kan je natuurlijk nog steeds wat tegenover zetten, zoals goede cijfers halen of elke week oefenen op de piano.

Probeer als ouder er op de een of andere manier voor te zorgen dat jouw zoon of dochter vanaf een bepaalde leeftijd (bijvoorbeeld 14) wat geld heeft. Zo kunnen ze zelf leren sparen en leren omgaan met geld. Uiteindelijk is die nieuwe playstation namelijk veel meer waard als hij gekocht is van je eigen geld!