OCD en autisme

Veel kinderen en jongeren met autisme krijgen in hun leven te maken met zogenaamde comorbide stoornissen. Deze comorbide stoornissen zijn stoornissen waar je meer “vatbaar” voor bent als je al een andere stoornis hebt. Soms komt dit omdat stoornissen op elkaar lijken of een bepaalde overlap hebben (autisme en ADHD) of omdat stoornissen een oorzaak-gevolg relatie kunnen hebben
(autisme en depressie). Ook bij autisme zijn enkele comorbide stoornissen bekend. Deze zijn:

Autisme en Compulsief Obsessieve Stoornis (OCD) komen vaak samen voor. Ongeveer 37% van de mensen met autisme heeft ook last van OCD. In dit artikel zal ik toelichten wat OCD is, en wat het verschil met autisme is. Uiteraard zal ik ook tips geven wat je er, als ouder, aan kunt doen.

OCDOCD en Autisme

OCD is een stoornis waarbij mensen steeds terugkerende en dwangmatige gedachten heeft. Deze gedachten worden obsessies genoemd. Deze gedachten gaan gepaard met dwangmatige handelingen, vaak om de gedachte “tegen te houden”. Bijvoorbeeld; een man is bang dat hij ooit zal struikelen over een stoeptegel en misschien wel op slag dood zal gaan. Om dit te voorkomen loopt hij altijd op de lijntjes tussen de stoeptegels, zodat hij nooit zijn tenen kan stoten tegen de rand van de stoeptegel. De obsessies die iemand kan hebben kunnen soms van begrijpbaar naar vreselijk irrationeel gaan. Denk bijvoorbeeld aan het slot altijd dubbel checken omdat je bang bent voor een inbreker (begrijpbaar) versus het licht altijd drie keer aan-uit doen omdat je anders bang bent dat er iets vreselijks gebeurt met je moeder (irrationeel).

De handelingen die deze mensen uitvoeren om hun obsessies tegen te gaan worden vaan steeds uitgebreider en verlopen volgens vaste regels en rituelen. Na een tijdje is iemand bijna niet meer in staat om een normaal leven te leiden. De obsessies houden de compulsies van deze mensen ook in stand. Als iemand het licht drie keer aan-uit heeft gedaan en zijn moeder is ok, dan heeft het dus gewerkt! Viel zijn moeder een uur later van de trap? Dan moet het voortaan 4 keer!

OCD versus Autisme

De strakke rituelen (compulsies) die mensen met OCD laten zien, lijken erg op de strenge rituelen die mensen met autisme soms kunnen hebben! maar er is een belangrijk verschil is dat mensen met autisme vaak GEEN obsessies hebben die hun rituelen verklaren. Ze zijn niet bang dat hun moeder iets overkomt als het licht niet drie keer aan-uit doen, maar ze vinden het knipperende licht prettig om te zien! De compulsieve handelingen van mensen met OCD komen vaak voort uit angst, terwijl de strenge rituelen van mensen met autisme juist voortkomen uit een fijn gevoel. Mensen met autisme houden van regelmatig en structuur en dankzij rituelen kunnen ze een fijne structuur aanbrengen in hun leven. Bijvoorbeeld door elke ochtend hetzelfde te ontbijten.
Toch kunnen mensen met autisme ook kenmerken van OCD vertonen. Sommige rituelen die mensen met autisme kunnen laten zien zijn namelijk wel gebaseerd op angst en lijken daardoor al veel meer op OCD. Bijvoorbeeld een jongen die altijd zijn handen over zijn oren houdt als hij langs het spoor loopt (ongeacht of hij een trein voorbij ziet komen of niet). Dit kan voortkomen uit de angst voor harde geluiden.

Onderscheid tussen OCD en Autisme

OCD en Autisme
Photo by: Anton Moentenich

Als ouder is het dus belangrijk om goed op te letten waarom jouw zoon of dochter een bepaalde handeling uitvoert. Zet jouw zoon of dochter bijvoorbeeld altijd alles netjes in een rij van groot naar klein, let dan eens op hoe ze reageren na deze handeling, en als je hun handeling verstoort. Als ze na deze handeling blij lijken en bijvoorbeeld zelf alles weer door de war halen om het weer te doen, is er waarschijnlijk spraken van autistisch gedrag. Reageren ze juist helemaal niet blij, maar eerder opgelucht dat het nu voorbij is? Dan is er waarschijnlijk spraken van angst. Als je hun handeling verstoort en ze raken compleet in de paniek, ook dan kan er spraken zijn van angst.
Denk je dat er bij jouw zoon of dochter sprake is van OCD? Vraag dan altijd hulp aan een professional!

 

 

 

Angst en autisme

Veel kinderen en jongeren met autisme krijgen in hun leven te maken met zogenaamde comorbide stoornissen. Deze comorbide stoornissen zijn stoornissen waar je meer “vatbaar” voor bent als je al een andere stoornis hebt. Soms komt dit omdat stoornissen op elkaar lijken of een bepaalde overlap hebben (autisme en ADHD) of omdat stoornissen een oorzaak-gevolg relatie kunnen hebben angst(autisme en depressie). Ook bij autisme zijn enkele comorbide stoornissen bekend. Deze zijn:

Autisme en angststoornissen komen vaak samen voor. Ongeveer 40% van de mensen met autisme heeft ook last van een angststoornis. In dit artikel zal ik een aantal verschillende angststoornissen toelichten, een aantal signalen benoemen en tips geven wat je er, als ouder, aan kunt doen.

Angststoornissen

Angststoornissen is een brede groep van psychische stoornissen; van paniekstoornissen tot specifieke angsten zoals claustrofobie (angst voor kleine ruimtes). In dit stukje wil ik vooral de specifieke fobie, sociale angststoornissen en gegeneraliseerde angststoornissen bespreken. Mensen met een specifieke fobie hebben een overdreven angst voor een bepaalde situatie of prikkel. Bekende specifieke fobieën zijn de fobie voor spinnen, de fobie voor kleine ruimtes en de fobie voor hoogtes. Mensen met autisme hebben vaker last van bijvoorbeeld een fobie voor harde geluiden. Een sociale angststoornis is een angststoornis waarbij mensen angst hebben voor sociale interacties. Mensen met autisme hebben hier vaak last angststoornis en autismevan, omdat zij deze situaties vaak al erg moeilijk vinden. Ze zijn bang voor commentaar op hun gedrag of bang dat ze teveel opvallen. Een gegeneraliseerde angststoornis, als laatste, is een stoornis waarbij mensen constant een gevoel van angst of zorgen ervaren. Deze gevoelens gaan niet zomaar weg. De zorgen kunnen bijvoorbeeld gaan over werk of school, maar ook over afspraken en hygiene. Mensen met deze stoornis hebben vaak ook fysieke klachten zoals vaak ziek zijn, misselijk zijn of slecht slapen.

Signalen

Angststoornissen zijn soms moeilijk te constateren bij kinderen en jongeren met autisme. Vaak worden alle symptomen simpelweg toegevoegd aan de diagnose autisme. Let op de volgende dingen als je twijfelt of er misschien meer aan de hand is bij jouw kind dan alleen autisme:

  • Bepaalde situaties altijd uit de weg proberen te gaan, zoals een donkere kamer in moeten of zelf iets kopen in een winkel
  • Niet meer naar school willen gaan
  • Vaker ziek zijn
  • Slecht slapen en veel klagen over nachtmerries
  • Veranderingen in gedrag (minder willen spelen, vaker alleen willen zijn, geen zin hebben in school)
  • Veranderingen in emotie en gedragsproblemen (vaak boos, bang of verdrietig)
  • Vaak met de handen over de oren lopen of harde geluiden uit de weg gaan
  • Altijd erg angstig zijn en schrikken van plotselinge geluiden etc.

Zelfhulp

angststoornissen en autismeAls je zorgwekkende signalen bij jouw zoon of dochter ziet, kan je (mits ze nog niet zo erg zijn) eerst zelf proberen deze op te lossen. Probeer erachter te komen waar jouw kind precies bang voor is en probeer ook te achterhalen dit komt. Misschien hebben ze een enge film gezien of een naar verhaal gehoord op school. Als je weet waar de angsten betrekking op hebben en waar ze vandaan komen, probeer dan het probleemgedrag op te lossen. Beloon jouw zoon of dochter als ze dapper zijn. Bijvoorbeeld als ze meegaan met de boodschappen en zelf een zak chips afrekenen die ze willen hebben.

Als de problemen te groot zijn om zelf op te lossen of de problemen aanhouden, zoek dan altijd hulp bij een professional. Bespreek met deze professional de zorgen over een eventuele angststoornis en let er op dat het niet meteen word afgeschoven op autisme. Een psychiater kan daarnaast ook medicatie voorschrijven voor hele heftige gevoelens van angst, indien dit nodig is.