Leerstoornissen en autisme

Veel kinderen en jongeren met autisme krijgen in hun leven te maken met zogenaamde comorbide stoornissen. Deze comorbide stoornissen zijn stoornissen waar je meer “vatbaar” voor bent als je al een andere stoornis hebt. Soms komt dit omdat stoornissen op elkaar lijken of een bepaalde overlap hebben (autisme en ADHD) of omdat stoornissen een oorzaak-gevolg relatie kunnen hebben
(autisme en depressie). Ook bij autisme zijn enkele comorbide stoornissen bekend. Deze zijn:

Leerstoornissen zijn stoornissen die vooral tijdens het leren leerstoornissen en autisme1een grote rol spelen. Onder leerstoornissen vallen bijvoorbeeld dyslexie en dyscalculie. Verwar een leerstoornis niet met een leerprobleem! Bij de eerste ga je ervan uit dat iemand hiermee geboren is en er de rest van zijn leven mee te maken zal hebben. Een leerprobleem is echter iets wat een gevolg kan zijn van de omgeving en wat opgelost kan worden. Ongeveer 14% van de mensen met autisme hebben ook last een leerstoornis.

Dyslexie en dyscalculie

Mensen met dyslexie hebben moeite met het lezen van woorden doordat zij bijvoorbeeld letters omdraaien of doordat ze het moeilijk vinden om een letter te linken aan een klank. Mensen met dyscalculie hebben juist moeite met het begrijpen of “lezen” van getallen en wiskundige formules en een minder sterk ruimtelijk inzicht. Zowel dyslexie als dyscalculie komen voor bij ongeveer 2% van de bevolking. Soms komen ze ook samen voor. Ook kinderen met autisme hebben soms last van dyslexie en/of dyscalculie, maar het is vaak moeilijk om dit te diagnosticeren. Wanneer is er namelijk echt sprake van dyslexie en wanneer is een leerprobleem te wijten aan autisme?

Leerstoornissen en autismeleerstoornissen en autisme

Mensen met autisme hebben vaak moeite met het verwerken van informatie en nog specifieker: in het verwerken van taal. Hierdoor kan het soms lang duren voordat de diagnose dyslexie gesteld wordt bij iemand die al gediagnosticeerd is met autisme. Toch kunnen de twee absoluut samen voorkomen! Kinderen met enkel autisme hebben waarschijnlijk meer problemen met het begrip van taal. Wat wordt er precies vertelt met een verhaal? Kinderen met dyslexie hebben daarnaast ook moeite met het lezen van een enkel woord. Niet alleen het begrijpen van een woord is moeilijk, maar ook het omzetten van de geschreven tekst in een klank. Hetzelfde geldt voor dyscalculie. Kinderen met autisme kunnen moeite hebben met het verwerken van verbale informatie waardoor het het snappen van een som lastig wordt als deze enkel verbaal wordt uitgelegd. Toch kunnen kinderen met autisme ook zeker last hebben van dyscalculie. Dit kan zich uitte door het vaak omdraaien van getallen of het moeite hebben met ruimtelijk inzicht.

Tipsleerstoornissen en autisme2

  • Als je een vermoeden hebt van dyslexie of dyscalculie bij jouw kind, laat dit dan altijd testen! Hulpverleners kun jouw zoon of dochter namelijk veel beter helpen met hun problemen als ze weten dat jouw kind ook dyslexie of dyscalculie heeft.
  • Probeer lezen en rekenen leuk te maken. Niet eindeloos stampen en proberen, maar korte leuke ervaringen met taal en rekenen zijn veel effectiever. Probeer bijvoorbeeld een leuk spel te vinden dat ook taal of rekenen traint. Kijk voor een uitgebreide lijst met leerzame spellen eens op deze website.
  • Een stripboek lezen is ook lezen! Helpen met de boodschappen of een taart bakken kan ook enige rekenkennis vergen. Moedig dit soort dingen dan ook zeker aan.
  • Vraag om vergrote werkboeken en toetsen en vraag ook om extra tijd voor het huiswerk of de toets. Bij een vreemde taal kan er zelfs gevraagd worden of er bij bepaalde toetsen vooral fonetisch kan worden nagekeken.
  • Puzzelen en knutselen trainen het ruimtelijk inzicht. Probeer dit daarom lekker vaak te doen met jouw zoon of dochter.

 

 

 

ADHD en autisme

Veel kinderen en jongeren met autisme krijgen in hun leven te maken met zogenaamde comorbide stoornissen. Deze comorbide stoornissen zijn stoornissen waar je meer “vatbaar” voor bent als je al een andere stoornis hebt. Soms komt dit omdat stoornissen op elkaar lijken of een bepaalde overlap hebben (autisme en ADHD) of omdat stoornissen een oorzaak-gevolg relatie kunnen hebben
(autisme en depressie). Ook bij autisme zijn enkele comorbide stoornissen bekend. Deze zijn:

Autisme en ADHD komen niet alleen vaak samen voor, de twee stoornissen lijken in sommige gebieden ook veel op elkaar. Ongeveer 31% procent van de kinderen met autisme voldoet ook aan de criteria van ADHD. In dit artikel zal worden uitgelegd wat ADHD precies betekend en inhoudt, en wat de overlap tussen ADHD en autisme is. Als laatste zal er, zoals altijd, wat tips worden geven.

ADHDADHD en autisme

Misschien heb je wel eens gehoord van de uitdrukking “alle dagen heel druk”. Deze uitdrukking vat goed samen hoe veel mensen ADHD zien; drukke en chaotische mensen. Maar ADHD is zoveel meer dan alleen “druk zijn”. ADHD staat voor Attention Deficit Hyperactivity Disorder. ADD is een stoornis die veel lijkt op ADHD, maar dan zonder de hyperactiviteit. Het drukke en chaotische gedrag dat mensen met ADHD vertonen is eigenlijk een gevolg, en geen oorzaak. De drie gevolgen waar mensen met ADHD vaak “last” van hebben zijn:

  • Moeite met concentratie
  • Hyperactiviteit of lichamelijke onrust
  • Impulsiviteit

Mensen met ADD hebben minder last van de laatste twee. De oorzaken van ADHD zijn terug te vinden in hersengebieden en neurotransmitters. In een makkelijkere uitleg: mensen met ADHD hebben vaak moeite met de prikkelverwerking. Ze krijgen vaak te weinig prikkels binnen en zijn constant opzoek naar meer prikkels.

Overeenkomsten ADHD en Autisme

Prikkelverwerking wordt ook vaak besproken als het over autisme gaat! Waar kinderen met autisme echter teveel prikkels ervaren in het dagelijks leven, ervaren kinderen met ADHD juist te weinig prikkels. Hoe komt het dan dat veel kinderen met autisme ook voldoen aan de criteria van ADHD? Dit komt omdat de prikkelverwerking niet zo zwart-wit werkt zoals ik hierboven schreef. Ieder mens kan op vijf manieren prikkels uit zijn omgeving waarnemen (zicht, tast, smaak, geur en geluid). Maar waar een persoon een tikkende klok vreselijk irritant vindt, hoort een ander het niet eens. Hoe gevoelig je bent voor bepaalde prikkels verschilt erg per persoon. Iemand met autisme kan enorm gevoelig zijn voor geluiden en beelden, maar juist helemaal niet gevoelig zijn voor tast. Deze persoon zal zich terugtrekken van harde geluiden en een drukke omgeving met felle kleuren, maar rent graag rond en zit niet graag stil.

TipsADHD en autisme 1

Als jouw zoon of dochter kenmerken van ADHD vertoont dan kunnen de volgende tips misschien helpen.

  • Beloon goed gedrag. Stel dit niet uit, maar laat het meteen volgen op de goede actie. Iemand die ADHD heeft, kan niets met de belofte van 10 euro als hij een maand lang geen problemen op school heeft. Maar elke middag een complimentje als het een goede dag was op school werkt wel! Kinderen met ADHD zijn vaak extra gevoelig voor beloningen en complimentjes.
  • Geef jouw kind ruimte om even uit te razen. Na een dag stil te hebben gezeten op school is er niets lekkerder dan even een potje voetballen. Zorg ervoor dat er na schooltijd altijd even de ruimte is om lekker te rennen en te bewegen.
  • Wees duidelijk en kort. Als je graag iets gedaan wil krijgen van jouw zoon of dochter, zorg er dan voor dat je echt hun aandacht te pakken hebt. Noem hun naam aan het begin van je zin en zorg ervoor dat je oogcontact heb gemaakt. Maak je vraag ook zo kort mogelijk en noem liever één taak per keer.
  • Maak gebruik van een time-out. Kinderen met ADHD zijn naast beloningen ook vatbaar voor straffen. Ook hier geldt weer dat een straf wel direct op het gedrag moet volgen. Maak duidelijk waarom ze naar de time-out plek moeten en geef ook goed aan hoe lang ze hier moeten blijven (een timer kan hier bij helpen). Als de time-out over is, probeer dan niet eerst nog 10 minuten een gesprek aan te knopen over wat er net is gebeurd. Een excuus of een knuffel is goed genoeg.
  • Maak duidelijke regels. Als je elke dag kleine dingen verandert, is dit erg verwarrend voor kinderen met ADHD. Zeker als ze straf krijgen voor iets wat gisteren wel OK was, maar nu ineens niet meer. Wees dus duidelijk is wat wel en niet mag, en wees ook consequent met het bestraffen van verkeerd gedrag.

OCD en autisme

Veel kinderen en jongeren met autisme krijgen in hun leven te maken met zogenaamde comorbide stoornissen. Deze comorbide stoornissen zijn stoornissen waar je meer “vatbaar” voor bent als je al een andere stoornis hebt. Soms komt dit omdat stoornissen op elkaar lijken of een bepaalde overlap hebben (autisme en ADHD) of omdat stoornissen een oorzaak-gevolg relatie kunnen hebben
(autisme en depressie). Ook bij autisme zijn enkele comorbide stoornissen bekend. Deze zijn:

Autisme en Compulsief Obsessieve Stoornis (OCD) komen vaak samen voor. Ongeveer 37% van de mensen met autisme heeft ook last van OCD. In dit artikel zal ik toelichten wat OCD is, en wat het verschil met autisme is. Uiteraard zal ik ook tips geven wat je er, als ouder, aan kunt doen.

OCDOCD en Autisme

OCD is een stoornis waarbij mensen steeds terugkerende en dwangmatige gedachten heeft. Deze gedachten worden obsessies genoemd. Deze gedachten gaan gepaard met dwangmatige handelingen, vaak om de gedachte “tegen te houden”. Bijvoorbeeld; een man is bang dat hij ooit zal struikelen over een stoeptegel en misschien wel op slag dood zal gaan. Om dit te voorkomen loopt hij altijd op de lijntjes tussen de stoeptegels, zodat hij nooit zijn tenen kan stoten tegen de rand van de stoeptegel. De obsessies die iemand kan hebben kunnen soms van begrijpbaar naar vreselijk irrationeel gaan. Denk bijvoorbeeld aan het slot altijd dubbel checken omdat je bang bent voor een inbreker (begrijpbaar) versus het licht altijd drie keer aan-uit doen omdat je anders bang bent dat er iets vreselijks gebeurt met je moeder (irrationeel).

De handelingen die deze mensen uitvoeren om hun obsessies tegen te gaan worden vaan steeds uitgebreider en verlopen volgens vaste regels en rituelen. Na een tijdje is iemand bijna niet meer in staat om een normaal leven te leiden. De obsessies houden de compulsies van deze mensen ook in stand. Als iemand het licht drie keer aan-uit heeft gedaan en zijn moeder is ok, dan heeft het dus gewerkt! Viel zijn moeder een uur later van de trap? Dan moet het voortaan 4 keer!

OCD versus Autisme

De strakke rituelen (compulsies) die mensen met OCD laten zien, lijken erg op de strenge rituelen die mensen met autisme soms kunnen hebben! maar er is een belangrijk verschil is dat mensen met autisme vaak GEEN obsessies hebben die hun rituelen verklaren. Ze zijn niet bang dat hun moeder iets overkomt als het licht niet drie keer aan-uit doen, maar ze vinden het knipperende licht prettig om te zien! De compulsieve handelingen van mensen met OCD komen vaak voort uit angst, terwijl de strenge rituelen van mensen met autisme juist voortkomen uit een fijn gevoel. Mensen met autisme houden van regelmatig en structuur en dankzij rituelen kunnen ze een fijne structuur aanbrengen in hun leven. Bijvoorbeeld door elke ochtend hetzelfde te ontbijten.
Toch kunnen mensen met autisme ook kenmerken van OCD vertonen. Sommige rituelen die mensen met autisme kunnen laten zien zijn namelijk wel gebaseerd op angst en lijken daardoor al veel meer op OCD. Bijvoorbeeld een jongen die altijd zijn handen over zijn oren houdt als hij langs het spoor loopt (ongeacht of hij een trein voorbij ziet komen of niet). Dit kan voortkomen uit de angst voor harde geluiden.

Onderscheid tussen OCD en Autisme

OCD en Autisme
Photo by: Anton Moentenich

Als ouder is het dus belangrijk om goed op te letten waarom jouw zoon of dochter een bepaalde handeling uitvoert. Zet jouw zoon of dochter bijvoorbeeld altijd alles netjes in een rij van groot naar klein, let dan eens op hoe ze reageren na deze handeling, en als je hun handeling verstoort. Als ze na deze handeling blij lijken en bijvoorbeeld zelf alles weer door de war halen om het weer te doen, is er waarschijnlijk spraken van autistisch gedrag. Reageren ze juist helemaal niet blij, maar eerder opgelucht dat het nu voorbij is? Dan is er waarschijnlijk spraken van angst. Als je hun handeling verstoort en ze raken compleet in de paniek, ook dan kan er spraken zijn van angst.
Denk je dat er bij jouw zoon of dochter sprake is van OCD? Vraag dan altijd hulp aan een professional!

 

 

 

Angst en autisme

Veel kinderen en jongeren met autisme krijgen in hun leven te maken met zogenaamde comorbide stoornissen. Deze comorbide stoornissen zijn stoornissen waar je meer “vatbaar” voor bent als je al een andere stoornis hebt. Soms komt dit omdat stoornissen op elkaar lijken of een bepaalde overlap hebben (autisme en ADHD) of omdat stoornissen een oorzaak-gevolg relatie kunnen hebben angst(autisme en depressie). Ook bij autisme zijn enkele comorbide stoornissen bekend. Deze zijn:

Autisme en angststoornissen komen vaak samen voor. Ongeveer 40% van de mensen met autisme heeft ook last van een angststoornis. In dit artikel zal ik een aantal verschillende angststoornissen toelichten, een aantal signalen benoemen en tips geven wat je er, als ouder, aan kunt doen.

Angststoornissen

Angststoornissen is een brede groep van psychische stoornissen; van paniekstoornissen tot specifieke angsten zoals claustrofobie (angst voor kleine ruimtes). In dit stukje wil ik vooral de specifieke fobie, sociale angststoornissen en gegeneraliseerde angststoornissen bespreken. Mensen met een specifieke fobie hebben een overdreven angst voor een bepaalde situatie of prikkel. Bekende specifieke fobieën zijn de fobie voor spinnen, de fobie voor kleine ruimtes en de fobie voor hoogtes. Mensen met autisme hebben vaker last van bijvoorbeeld een fobie voor harde geluiden. Een sociale angststoornis is een angststoornis waarbij mensen angst hebben voor sociale interacties. Mensen met autisme hebben hier vaak last angststoornis en autismevan, omdat zij deze situaties vaak al erg moeilijk vinden. Ze zijn bang voor commentaar op hun gedrag of bang dat ze teveel opvallen. Een gegeneraliseerde angststoornis, als laatste, is een stoornis waarbij mensen constant een gevoel van angst of zorgen ervaren. Deze gevoelens gaan niet zomaar weg. De zorgen kunnen bijvoorbeeld gaan over werk of school, maar ook over afspraken en hygiene. Mensen met deze stoornis hebben vaak ook fysieke klachten zoals vaak ziek zijn, misselijk zijn of slecht slapen.

Signalen

Angststoornissen zijn soms moeilijk te constateren bij kinderen en jongeren met autisme. Vaak worden alle symptomen simpelweg toegevoegd aan de diagnose autisme. Let op de volgende dingen als je twijfelt of er misschien meer aan de hand is bij jouw kind dan alleen autisme:

  • Bepaalde situaties altijd uit de weg proberen te gaan, zoals een donkere kamer in moeten of zelf iets kopen in een winkel
  • Niet meer naar school willen gaan
  • Vaker ziek zijn
  • Slecht slapen en veel klagen over nachtmerries
  • Veranderingen in gedrag (minder willen spelen, vaker alleen willen zijn, geen zin hebben in school)
  • Veranderingen in emotie en gedragsproblemen (vaak boos, bang of verdrietig)
  • Vaak met de handen over de oren lopen of harde geluiden uit de weg gaan
  • Altijd erg angstig zijn en schrikken van plotselinge geluiden etc.

Zelfhulp

angststoornissen en autismeAls je zorgwekkende signalen bij jouw zoon of dochter ziet, kan je (mits ze nog niet zo erg zijn) eerst zelf proberen deze op te lossen. Probeer erachter te komen waar jouw kind precies bang voor is en probeer ook te achterhalen dit komt. Misschien hebben ze een enge film gezien of een naar verhaal gehoord op school. Als je weet waar de angsten betrekking op hebben en waar ze vandaan komen, probeer dan het probleemgedrag op te lossen. Beloon jouw zoon of dochter als ze dapper zijn. Bijvoorbeeld als ze meegaan met de boodschappen en zelf een zak chips afrekenen die ze willen hebben.

Als de problemen te groot zijn om zelf op te lossen of de problemen aanhouden, zoek dan altijd hulp bij een professional. Bespreek met deze professional de zorgen over een eventuele angststoornis en let er op dat het niet meteen word afgeschoven op autisme. Een psychiater kan daarnaast ook medicatie voorschrijven voor hele heftige gevoelens van angst, indien dit nodig is.

Depressie en autisme

Veel kinderen en jongeren met autisme krijgen in hun leven te maken met zogenaamde comorbide stoornissen. Deze comorbide stoornissen zijn stoornissen waar je meer “vatbaar” voor bent als je al een andere stoornis hebt. Soms komt dit omdat stoornissen op elkaar lijken of een bepaalde overlap hebben (autisme en ADHD) of omdat stoornissen een oorzaak-gevolg relatie kunnen hebben (autisme en depressie). Ook bij autisme zijn enkele comorbide stoornissen bekend. Deze zijn:1062449_75312396

Autisme en depressie komen vaak samen voor. Ongeveer 30% van de mensen met autisme heeft ook last van een depressie. In dit artikel zal ik vertellen wat depressie is, maar ook hoe je het kan signaleren en wat je eraan kunt doen.

Depressie

De meeste mensen hebben al een bepaald beeld van hoe depressie eruit ziet en in plaats van dat ik ga zeggen hoe fout dit is, kan ik zeggen dat dit beeld vaak redelijk correct is. Mensen met een depressie zijn lusteloos, neerslachtig en hebben weinig energie. Maar, net als bij mensen met autisme, kan een depressie enorm verschillend tot uiting komen bij verschillende mensen. Niet iedereen die depressief is, zit dagenlang op zijn kamer naar zielige muziek te luisteren. Niet iedereen met een depressie stopt met eten of slaapt twaalf uur per dag. Zo kunnen mensen enorm vrolijk overkomen, maar diep van binnen zwaar depressief zijn, of eten sommige mensen juist heel veel als ze depressief zijn.
Wederom net als bij autisme, zijn er bij depressie ook verschillende vormen bekend. De bekendste is de Major Depression, waarbij iemand langere tijd in een depressieve periode zit. Daarnaast is ook de bipolaire stoornis redelijk bekend. Dit is een stemmingsstoornis waarbij iemand van een depressieve periode over gaat in een manische episode en andersom. Tijdens een manische episode kent iemand juist grote euforie gevoelens en denkt een persoon juist dat hij of zij alles aankan. Naast deze twee grote stemmingsstoornissen zijn er ook nog de dysthyme stoornis (chronische, matige depressie) en een seizoensgebonden depressie (ook wel de winterblues genoemd).

Signalendepressie en autisme

Bij kinderen kan het lastiger zijn om een depressie te constateren, maar ook kinderen kunnen last hebben van een depressie! Wees bedacht op de volgende signalen:

  • Weinig tot geen eetlust hebben
    • OF veel te veel eten en altijd honger/trek hebben
  • Slecht slapen (nachtmerries, niet in slaap kunnen vallen, veel wakker worden)
    • OF veel te veel slapen en altijd moe zijn
  • Veranderingen in gedrag (minder willen spelen, vaker alleen willen zijn, geen zin hebben in school)
  • Veranderingen in emotie en gedragsproblemen (vaak boos, bang of verdrietig)
  • Snel afgeleid (slechtere cijfers op school)
  • Langzamer bewegen (bijna nooit meer rennen, maar altijd sjokken)

Let extra op dit soort symptomen als er iets ingrijpends is gebeurd zoals:

  • Het overlijden van een familielid of vriend(in)
  • Een scheiding
  • Een verhuizing
  • Gepest worden op school
  • Naar een nieuwe school moeten
  • Vrienden die weggaan (andere school of verhuizen)

Zelfhulp

Als je zorgwekkende signalen bij jouw zoon of dochter ziet, kan je (mits ze nog niet zo erg zijn) eerst zelf proberen deze op te IMG_7697lossen. Vraag wat er aan de hand is en probeer te praten over zijn of haar gevoelens. Probeer een constant dagritme te houden waaraan ook hij of zij moet mee doen (niet in bed liggen tot één uur middags ook niet als je pas laat in slaap viel). Ga samen met je zoon of dochter dingen ondernemen zoals een dagje uit of ga samen twee keer per week sporten (tijdens het sporten maak je endorfine aan waardoor je je blij voelt!). Als de problemen te groot zijn om zelf op te lossen of te lang aan houden, zoek dan altijd hulp bij een professional. Misschien wil jouw zoon of dochter liever niet met jou praten, maar wel met een psycholoog of buddy. Een psychiater kan daarnaast ook medicatie voorschrijven als dit nodig is. Als je contact wil opnemen met een psycholoog, doe dit dan wel altijd SAMEN met jouw zoon of dochter. Het is belangrijk om te laten zien dat je hem/haar wilt helpen en niet iets achter zijn/haar rug om doet zonder overleg. Vertrouwen is erg belangrijk. Schuif de problemen ook niet zomaar van de tafel. Een depressie is een serieus probleem en verdient dus ook serieuze aandacht.