Depressie en autisme

Veel kinderen en jongeren met autisme krijgen in hun leven te maken met zogenaamde comorbide stoornissen. Deze comorbide stoornissen zijn stoornissen waar je meer “vatbaar” voor bent als je al een andere stoornis hebt. Soms komt dit omdat stoornissen op elkaar lijken of een bepaalde overlap hebben (autisme en ADHD) of omdat stoornissen een oorzaak-gevolg relatie kunnen hebben (autisme en depressie). Ook bij autisme zijn enkele comorbide stoornissen bekend. Deze zijn:1062449_75312396

Autisme en depressie komen vaak samen voor. Ongeveer 30% van de mensen met autisme heeft ook last van een depressie. In dit artikel zal ik vertellen wat depressie is, maar ook hoe je het kan signaleren en wat je eraan kunt doen.

Depressie

De meeste mensen hebben al een bepaald beeld van hoe depressie eruit ziet en in plaats van dat ik ga zeggen hoe fout dit is, kan ik zeggen dat dit beeld vaak redelijk correct is. Mensen met een depressie zijn lusteloos, neerslachtig en hebben weinig energie. Maar, net als bij mensen met autisme, kan een depressie enorm verschillend tot uiting komen bij verschillende mensen. Niet iedereen die depressief is, zit dagenlang op zijn kamer naar zielige muziek te luisteren. Niet iedereen met een depressie stopt met eten of slaapt twaalf uur per dag. Zo kunnen mensen enorm vrolijk overkomen, maar diep van binnen zwaar depressief zijn, of eten sommige mensen juist heel veel als ze depressief zijn.
Wederom net als bij autisme, zijn er bij depressie ook verschillende vormen bekend. De bekendste is de Major Depression, waarbij iemand langere tijd in een depressieve periode zit. Daarnaast is ook de bipolaire stoornis redelijk bekend. Dit is een stemmingsstoornis waarbij iemand van een depressieve periode over gaat in een manische episode en andersom. Tijdens een manische episode kent iemand juist grote euforie gevoelens en denkt een persoon juist dat hij of zij alles aankan. Naast deze twee grote stemmingsstoornissen zijn er ook nog de dysthyme stoornis (chronische, matige depressie) en een seizoensgebonden depressie (ook wel de winterblues genoemd).

Signalendepressie en autisme

Bij kinderen kan het lastiger zijn om een depressie te constateren, maar ook kinderen kunnen last hebben van een depressie! Wees bedacht op de volgende signalen:

  • Weinig tot geen eetlust hebben
    • OF veel te veel eten en altijd honger/trek hebben
  • Slecht slapen (nachtmerries, niet in slaap kunnen vallen, veel wakker worden)
    • OF veel te veel slapen en altijd moe zijn
  • Veranderingen in gedrag (minder willen spelen, vaker alleen willen zijn, geen zin hebben in school)
  • Veranderingen in emotie en gedragsproblemen (vaak boos, bang of verdrietig)
  • Snel afgeleid (slechtere cijfers op school)
  • Langzamer bewegen (bijna nooit meer rennen, maar altijd sjokken)

Let extra op dit soort symptomen als er iets ingrijpends is gebeurd zoals:

  • Het overlijden van een familielid of vriend(in)
  • Een scheiding
  • Een verhuizing
  • Gepest worden op school
  • Naar een nieuwe school moeten
  • Vrienden die weggaan (andere school of verhuizen)

Zelfhulp

Als je zorgwekkende signalen bij jouw zoon of dochter ziet, kan je (mits ze nog niet zo erg zijn) eerst zelf proberen deze op te IMG_7697lossen. Vraag wat er aan de hand is en probeer te praten over zijn of haar gevoelens. Probeer een constant dagritme te houden waaraan ook hij of zij moet mee doen (niet in bed liggen tot één uur middags ook niet als je pas laat in slaap viel). Ga samen met je zoon of dochter dingen ondernemen zoals een dagje uit of ga samen twee keer per week sporten (tijdens het sporten maak je endorfine aan waardoor je je blij voelt!). Als de problemen te groot zijn om zelf op te lossen of te lang aan houden, zoek dan altijd hulp bij een professional. Misschien wil jouw zoon of dochter liever niet met jou praten, maar wel met een psycholoog of buddy. Een psychiater kan daarnaast ook medicatie voorschrijven als dit nodig is. Als je contact wil opnemen met een psycholoog, doe dit dan wel altijd SAMEN met jouw zoon of dochter. Het is belangrijk om te laten zien dat je hem/haar wilt helpen en niet iets achter zijn/haar rug om doet zonder overleg. Vertrouwen is erg belangrijk. Schuif de problemen ook niet zomaar van de tafel. Een depressie is een serieus probleem en verdient dus ook serieuze aandacht.

Eetproblemen en autisme

Veel kinderen en jongeren met autisme krijgen in hun leven te maken met zogenaamde comorbide stoornissen. Deze comorbide stoornissen zijn stoornissen waar je meer “vatbaar” voor bent als je al een andere stoornis hebt. Soms komt dit omdat stoornissen op elkaar lijken of een bepaalde overlap hebben (autisme en ADHD) of omdat stoornissen een oorzaak-gevolg relatie kunnen hebben (autisme en depressie). Ook bij autisme zijn enkele comorbide stoornissen bekend. Deze zijn:

Veel kinderen en jongeren met autisme hebben moeite om gezond of voldoende te eten. Dit kan zo moeilijk zijn, dat er zelfs kan worden gesproken van een eetstoornis. In dit artikel wil ik enkele oorzaken die aan de grondslag van de eetproblemen kunnen liggen bespreken. Natuurlijk geef ik ook wat tips hoe je met deze problemen om kan gaan. Als de eetproblemen echt ernstig worden, schakel dan altijd extra hulp in!

Hypergevoelig

snoepAls uw zoon of dochter hypergevoelig is dan betekent dit dat bepaalde zintuigelijke waarneming extra hard binnenkomen.. Veel kinderen en jongeren zijn bijvoorbeeld hypergevoelig voor geluid. Andere mensen horen misschien het geluid van de radio, maar iemand met autisme hoort ook de buurman die de trap op loopt, de auto’s die voorbij rijden, het ademen van de persoon naast zich en in de verte een sirene. Teveel van dit soort prikkels kunnen zorgen voor een zogenaamde overload. Ook tijdens het eten kan hypergevoeligheid in de weg staan om van de maaltijd te kunnen genieten. Zo kan het geluid van iedereen die eet enorm storend zijn zoals Kees (een man met autisme) ook vertelt in zijn documentaire (rond 25.30 minuten is het fragment). Maar ook de smaak van specifiek  voedsel kan te sterk of te vreemd zijn. Eten dat heel felgekleurd is ziet er te druk uit en eten dat helemaal door elkaar zit (zoals pasta) kan verwarrend zijn.

Hypogevoelig

Het tegenovergestelde van hypergevoelig is hypogevoelig en ook dit kan zorgen voor eetproblemen. Zo kan iemand die hypogevoelig is soms minder goed voelen wanneer hij of zijn honger of dorst heeft. Ook kan het eten of drinken naar niets smaken en maar een saaie bedoening zijn.

Structuur

Veel kinderen en jongeren met autisme houden van structuur en dus ook tijdens het eten zullen ze enige structuur willen zoeken. Bijvoorbeeld door het eten op een bepaalde manier op het bord te willen zien liggen. Of door altijd op dezelfde tijd te eten of op dezelfde plaats. Verschillen in voedsel die anderen misschien niet opvallen; zullen iemand met autisme waarschijnlijk wel opvallen en ervoor zorgen dat hij of zij niet meer wil eten. Bijvoorbeeld als de wortels een keer gekocht zijn bij een andere supermarkt. Sommige kinderen en jongeren met autisme willen bepaalde kleuren voedsel niet eten, of vinden de benaming van sommige gerechten afschuwelijk waardoor het niet meer gegeten kan worden. Daarnaast is het proberen van nieuwe dingen ook een hele uitdaging, omdat deze voeding nog niet in de vaste structuur past. Als laatste kan eten voor sommige kinderen en jongeren simpelweg te lang duren en kunnen ze niet 30 minuten op hun stoel blijven zitten.

Ziekte of pijn

1117254_73373801Als u zoon of dochter eigelijk altijd wel goed at, maar dat nu ineens niet meer doet, kan het ook zijn dat zij ziek zijn of pijn hebben. Kinderen en jongeren met autisme kunnen soms moeilijk uitleggen dat hun mond pijn doet als ze eten, of dat ze zich misselijk voelen. Probeer altijd eerst te controleren of de eetproblemen te verklaren zijn door bijvoorbeeld een griep of pijn in de mond. Een vrij logische maar soms toch vergeten verklaring bij veel jongeren is een beugel. Als een beugel er pas net is, is iedereen meestal vrij alert op veranderingen, maar ook als de beugel net is strakker gedraaid kan het zijn dat iemand minder gaat eten.

Tips

Probeer altijd eerst te achterhalen waar de eetproblemen vandaan komen, zodat je ook op een juiste manier kan proberen om deze te verminderen. Soms is de verklaring eenvoudig en is iemand bijvoorbeeld gewoon ziek. Enkele tips die kunnen helpen:

  • Probeer altijd rond dezelfde tijd te eten en zorg voor een vaste plek om te eten (altijd stipt dezelfde tijd kan later voor problemen zorgen!). Zo kan je zeggen dat je altijd gaat eten na het uit laten van de hond. Dit kan natuurlijk verschillen per dag hoe laat dit precies is, maar er is toch een duidelijke plek in de dag wanneer er wordt gegeten. Op deze manier kan iemand autisme zich ook even voorbereiden op het eten.
  • Spreek af hoeveel er minimaal gegeten moet worden voor ze van tafel mogen.
  • Spreek af hoelang ze minimaal aan tafel moeten blijven en zet eventueel een time-timer ter ondersteuning.
  • Bied eten op dezelfde manier aan door bijvoorbeeld altijd hetzelfde bord te gebruiken en verschillende voeding apart van elkaar te leggen. Een gourmet bord is meestal erg fijn omdat dit verschillende vakjes heeft.
  • Zorg ervoor dat tijdens het eten andere storende factoren uit of weg zijn zoals de tv, radio of speelgoed.
  • Laat zien waar het eten vandaan komt en hoe het gemaakt wordt. Meehelpen in de keuken is niet alleen leuk, maar kan er ook voor zorgen dat het eten van een gerecht leuker wordt.
  • Maak een lijst met “lust ik wel” en “lust ik niet” en hang deze in de keuken. Bij een nieuw gerecht kan je dit eerst laten proeven en daarna kan je het erbij schrijven in een van de twee kolommen op de lijst.

 

December en autisme

Terwijl ik dit artikel schrijf, is het halverwege december en heb ik al heel veel kerstliedjes en harde knallen gehoord. Hoewel de decembermaand voor velen een leuke en spannende maand is, vinden kinderen en jongeren met autisme er vaak maar weinig aan. Deze maand zit voor anderen misschien vol met gezellige dagen, voor hen is het eerder een maand die ontzettend druk en chaotisch is. Hoewel de feestdagen zelf maar ongeveer 4 a 5 dagen in beslag nemen in deze maand, staat de hele maand in het teken van de feestdagen. In een vorig artikel schreef ik hoe je de feestdagen beter kan overleven, en ik dit artikel wil ik je graag wat tips geven voor de gehele maand december!

Eten

In de decembermaand wordt een heleboel gegeten! Daarnaast wordt er vaak niet zomaar wat gegeten, maar wordt er van elke maaltijd een heus drie-gangen diner gemaakt. Voor kinderen en jongeren met autisme is eten soms al een probleem en in deze maand wordt dat probleem vaak alleen maar groter. Vreemde smaken, een tafel vol onbekende gerechten en de halve familie eet mee. Dat geeft behoorlijk wat stress en het is verstandig om in deze situaties geen onhaalbare doelen te stellen. Is jouw zoon of dochter een moeilijke december en autismeeter? Maak dan de afspraak dat er in ieder geval twee van zijn of haar favoriete gerechten bij staan. Probeer ook voorzichtig eens iets nieuws te introduceren, in deze maand heb je daar veel kans voor! Lukt het niet om met zijn alle drie uur lang (gezellig) aan tafel te blijven zitten? Maak dan de afspraak dat je na bijvoorbeeld 15 minuten van tafel af mag of dat je minstens 1 bord leeg eet voor je van tafel af mag.
En de belangrijkste tip: spreek met elkaar van te voren altijd goed af wat er gaat gebeuren. Hoe laat gaan jullie eten? Wat gaan jullie eten? Wie eten er mee, of bij wie gaan jullie eten? Maak geen afspraken die je niet kan nakomen! Als je niet zeker weet hoe laat je aan tafel kan gaan, geef dan ook nog geen exacte tijd, maar een schatting.

Muziek

Sinterklaasliedjes, kerstliedjes, het glazen huis en de top 2000, de decembermaand is een hele muzikale maand. Als je niet zo’n fan bent van Mariah Carey, Wham of Queen dan heb je het deze maand best zwaar. Er valt namelijk bijna niet te ontkomen aan deze artiesten! De makkelijkste tip als je dit wil voorkomen is gewoon je radio deze maand even niet aan te zetten. Neem lekker een cd mee voor in de auto en zet je wekker voorlopig weer even op een irritante piep in plaats van op de radio. Als je boodschappen gaat doen kan je voor de zekerheid zelfs een mp3-speler meenemen om eventuele irritante liedjes snel te kunnen overstemmen. Voor veel kinderen kan het ook erg verwarrend zijn als ze al op 7 december de hele dag kerstliedjes horen, een kerstboom in de woonkamer zien en misschien zelfs al pakjes onder de boom zien liggen, terwijl eerste kerstdag pas veel later is. Probeer daarom dit soort liedjes (en alles wat er bij hoort) echt pas zelf te gaan draaien als het bijvoorbeeld kerstvakantie is.

Vuurwerk

Een van de meest vervelende dingen voor kinderen en jongeren met autisme in deze maand is het vuurwerk. De harde knallen en felle flitsen komen hard binnen bij deze kinderen en zijn vaak ook volkomen onverwacht. Ondanks het feit dat vuurwerk verboden is op alle dagen (behalve op oud&nieuw) zal je menig rotje eerder horen knallen. Als gezin kan je hier weinig aan doen, behalve proberen zo goed mogelijk ermee omgaan. Ga niet meer alleen naar buiten, vooral niet als het donker is en let goed op. Loop of fiets een paar dagen mee naar school en laat samen de hond uit. Voor oudejaarsavond kan je misschien aan je buren vragen wie er allemaal vuurwerk gaan afsteken en rond 12 uur kan je natuurlijk lekker binnen blijven en kijken naar het vuurwerk, veilig achter een raam. Wordt er bij jou in de buurt echt heel veel vuurwerk afgestoken en is het elk jaar weer veel herrie? Misschien kan je tijdens oud&nieuw dan bij iemand langsgaan waar het rustiger is. Bijvoorbeeld een opa of oma die in een rustig dorp woont of een oom of tante die een boerderij hebben?

De hele maand

Er gebeurt nogal wat in de maand december en ik begrijp heel goed dat velen van jullie waarschijnlijk het liefst een lange winterslaap willen houden tot het allemaal weer voorbij is. Toch hoop ik dat deze tips ervoor zorgen dat iedereen kan genieten van deze maand. december en autisme2Voor de hele maand kan het vaak helpen om samen met je gezin een extra grote en uitgebreide kalender te maken. Schrijf alles erop wat jij belangrijk vindt. Wanneer komt er visite? Wanneer ga je zelf naar familie toe? Wat wordt er gegeten? Wanneer zijn er cadeau’s bij? Wanneer is er een dag even helemaal niets? Probeer je zoon of dochter ook zo veel mogelijk bij de planning in de ze maand te betrekken, misschien willen ze ook wel helpen? Staan er drie afspraken waarbij er veel (nieuwe dingen) wordt gegeten? Biedt dan aan dat zij ook een avond het avondeten mogen kiezen of vraag of zij het toetje voor een van deze maaltijden willen maken/kiezen. Stel voor om de boom op te tuigen zodra hun kerstvakantie begint. Dan staat hij er niet te vroeg en kunnen ze zelfs mee denken met hoe hij eruit kom te zien.

Hopelijk wordt de december maand nu een beetje minder chaotisch met deze tips. Ik wens jullie in ieder geval allemaal een rustige en fijne decembermaand toe!