Leren met autisme

Huiswerk maken of leren voor een toets of tentamen is sowieso al niet zo leuk, maar leren met autisme kan het soms nog net wat moeilijker maken. Om deze reden geven we in dit artikel drie tips die speciaal voor kinderen en jongeren met autisme goed kunnen helpen om te leren en studeren (maar ze werken net zo goed voor mensen zonder autisme hoor).

Tip 1: Planning

In meerdere artikelen op deze website hebben we gesproken over het belang van een dagplanning/weekplanning of stappenplan. Ook bij het maken van huiswerk en het leren voor toetsen is dit niet anders. Kinderen en jongeren met autisme hebben vaak moeite met planning, dus het is erg belangrijk om hier een goed en duidelijk systeem voor te hebben. Zorg bijvoorbeeld voor een rustige en overzichtelijke agenda zodat een toets niet vergeten wordt. Hang bij het bureau een krijt of magneetbord waarop een mooie week of maandplanning kan staan. Maak het huiswerk op vaste tijden, en zorg ervoor dat je een vast schema hebt voor het leren voor toetsen. Een voorbeeld van zo’n schema kan zijn:

  • Eén week van te voren leer ik de eerste kwart van het hoofdstuk leren met autisme
    • Ik word overhoord/ ik verzin zelf 4 vragen over dit deel/ ik maak een samenvatting
  • 6 dagen van te voren leer ik de tweede kwart van het hoofdstuk
    • Ik word overhoord/ ik verzin zelf 4 vragen over dit deel/ ik maak een samenvatting
  • 5 dagen van te voren leer ik de derde kwart van het hoofdstuk
    • Ik word overhoord/ ik verzin zelf 4 vragen over dit deel/ ik maak een samenvatting
  • 4 dagen van te voren leer ik de laatste kwart van het hoofdstuk
    • Ik word overhoord/ ik verzin zelf 4 vragen over dit deel/ ik maak een samenvatting
  • 3 dagen van te voren leer ik het hele hoofdstuk nog een keer
  • 2 dagen van te voren maak ik alle vragen die ik heb verzonnen/leer ik de samenvatting
  • 1 dag van te voren herhaal ik alles wat ik moeilijk vond/fout had

Dit schema kan natuurlijk verschillen per vak. Voor een wiskunde toets wil je bijvoorbeeld liever wat moeilijke sommen nog een keer maken (bijvoorbeeld de laatste som van elke paragraaf). Voor een toets van Frans of Duits moeten er natuurlijk woordjes worden geleerd en grammatica worden geoefend. Verzin voor alle vakken een leerschema, en let hierbij ook op de sterke en zwakke kanten van jouw zoon of dochter. Zijn ze heel goed in wiskunde, dan is drie dagen van te voren leren misschien wel voldoende? Zijn de talen juist extra moeilijk, dan wil je misschien tussendoor ook wat vaker leren of zelfs bijles nemen. Hoe meer een planning of schema als deze wordt gebruikt, hoe minder jouw zoon of dochter eraan herinnerd hoeft te worden. Uiteindelijk is plannen namelijk ook iets wat je kan leren. Je begint met een mooi en overzichtelijk schema, maar dat schema kan steeds kleiner worden en uiteindelijk hoef je nergens meer een schema op te hangen.

Tip 2: Opruimen

Leren in een drukke en rommelige omgeving is een stuk lastiger dan leren aan een opgeruimd bureau zonder al te veel afleiding. Zorg er daarom voor dat er in huis een mooie plek is om huiswerk te kunnenleren met autisme maken en te leren voor toetsen en tentamens. In sommige slaapkamers is een plek als deze moeilijk te realiseren omdat hier zoveel afleiding is! Misschien kan de leerplek dan in een andere plek in huis? Bijvoorbeeld in het kantoor of beneden aan de eettafel (als het daar rustig is). Het is ook belangrijk dat alles wat je nodig hebt in de buurt ligt van de leerplek. In een boekenkast naast het bureau kunnen alle lesboeken, werkboeken en schriften worden opgeruimd. Denk ook aan zaken als pennen, potloden, scharen en een rekenmachine! Een ander voordeel van zo’n opgeruimd systeem is natuurlijk dat dingen zo veel minder snel kwijtraken.

Tip 3: Maak dingen beeldend

Hele lappen tekst moeten lezen en leren is een vervelend en moeilijk karwei! Als je de lesstof wat meer beeldend kan maken, kan dit al enorm schelen bij het leren. Kinderen en jongeren met autisme zijn vaak ook beter in het leren van plaatjes dan van tekst omdat zij performaal vaak sterker zijn dan verbaal (let op, dit kan ook andersom voorkomen!). Nu hoef je niet een heel geschiedenis boek om te zetten in plaatjes, eenleren met autisme mindmap werkt meestal al heel goed! Bij een mindmap zet je het belangrijkste onderwerp in het midden van een papier met een cirkel eromheen. Vervolgens trek je lijntjes naar zaken die hiermee te maken hebben. Maak in plaats van een samenvatting, van elke paragraaf een mindmap en aan het einde van het hoofdstuk heb je een prachtige, beeldende samenvatting. Een andere leuke manier om de lesstof meer beeldend te maken is door youtube-filmpjes over hetzelfde onderwerp te kijken. Enkele leuke youtube kanalen hiervoor zijn:

Crash course: Deze twee broers geven lessen over geschiedenis, biologie, scheikunde en economie (en nog veel meer). De filmpjes zijn in het engels, maar rechts-onderin je youtube scherm kan je ondertiteling aanzetten!

 

CGP Grey: Ook weer een video kanaal waar je werkelijk van alles op kan leren. Bijvoorbeeld hoe het nu precies zit met Nederland, Holland en de Nederlandse Antillen.

Nederlandse filmpjes: Natuurlijk zijn er niet alleen engelse filmpjes te vinden op youtube. Kijk bijvoorbeeld eens bij JORTgeschiedenis of Arnoud Kuijpers. Maar het makkelijkste is natuurlijk om bij youtube gewoon te zoeken op die dingen die jouw zoon of dochter moet leren. Bijvoorbeeld “engelse grammatica” of “mitose en meiose”.

 

De V-P kloof en autisme

Als ouder heb je de term misschien al wel eens gelezen in een verslag of gehoord van een professional: een v-p kloof. Veel kinderen en jongeren met autisme hebben ook een zogenaamde kloof tussen hun verbale en performale intelligentie, kort de v-p kloof. Maar wat betekent deze kloof? Hoe wordt hij gemeten en wat kan je er aan doen? Dat lees je allemaal in dit artikel.

Wat is een V-P kloof?

Een v-p kloof staat voor een kloof tussen iemands verbale en performale intelligentie. Voor ik kan v-p kloofuitleggen wat deze kloof is, zal ik eerst uitleggen wat verbale intelligentie en performale intelligentie betekent. Als je een intelligentie test doet, worden er vaak twee soorten intelligentie getest die samen het gemiddelde intelligentie niveau bepalen. Verbale en performale intelligentie. Verbale intelligentie klinkt voor veel mensen al bekend. Het meet je intelligentie op het gebied van taal. Met verschillende onderdelen test een IQ test of je de betekenis van veel woorden kent, of je verbanden kan leggen en of je kan redeneren. Wat performaal IQ is, is lastiger uit te leggen. In een IQ test wordt je performale intelligentie getest met onderdelen die je ruimtelijk inzicht testen, je motorische vaardigheden meten en die kijken hoe je omgaat met problemen. Je performale intelligentie vertelt dus, hoe goed jij kennis praktisch kan gebruiken.

Terug naar de v-p kloof. Als je een v-p kloof hebt, betekent dit dat jouw scores op de verbale en performale intelligentie erg uit elkaar liggen. De meeste mensen zijn, ondanks kleine verschillen, in beide onderdelen ongeveer even goed. Bij mensen met een v-p kloof is dit wél het geval en dit kan problemen opleveren. Zoals je in andere artikelen op deze site kan lezen, zijn kinderen en jongeren met autisme vaak erg goed in het zien van details; ze begrijpen sneller hoe systemen werken en hebben moeite met de sociale en communicatieve aspecten van hun leven. Kinderen en jongeren met autisme hebben daarom soms een v-p kloof waarbij hun performale intelligentie een stuk hoger is, dan hun verbale intelligentie. Dit kan echter ook andersom voorkomen (vooral bij kinderen met Asperger). Zij hebben juist vaak een hogere verbale intelligentie.

Wat kan ik er aan doen?

Net als met het totale IQ is een groot deel van de intelligentie aangeboren (ongeveer 50%) en een ander deel van je intelligentie wordt vaak bepaald in je eerste levensjaren. Toch is het wel mogelijk om je IQ te trainen met specifieke opdrachten. Iemands IQ drastisch veranderen is wel zeer moeilijk. naast het trainen van je IQ kan je ook rekening houden met een V-P kloof bij jouw zoon of dochter. Erken de zwakke punten en geef hier extra ondersteuning in, maar erken ook zeker de sterke punten en probeer deze in het voordeel te gebruiken! Enkele tips die kunnen helpen als jouw kind performaal veel sterker is dan verbaal, zijn:

  • v-p kloof veter strikkenWees beeldend. Gesproken taal komt minder goed binnen dan plaatjes, dus probeer bijvoorbeeld pictogrammen te gebruiken. Zeker bij taken die vaak terugkomen kan het bij kleine kinderen helpen om een stappenplan met plaatjes te hebben. Bijvoorbeeld om je veters te leren strikken!
  • Leg dingen vast. Je kan het duizend keer zeggen of gewoon één keer ergens opschrijven. Zo komt de informatie beter binnen. Plak bijvoorbeeld een briefje op de koelkast met de vraag of jouw zoon of dochter de hond wil uitlaten om 16.00. Een vast plaatje voor deze vraag is ook handig.
  • Maak een planning. Als dingen volgens een vaste structuur verlopen is dit makkelijker om te onthouden en hoef je ook minder verbale sturing te geven.
  • Gebruik korte zinnen. Zeker als we praten, gebruiken we soms erg lange zinnen met meerdere acties in die zin. Wees kort en bondig als je tegen jouw zoon of dochter met een V-P kloof spreekt. Noem slechts één vraag of actie per zin. Bijvoorbeeld: “Doe je schoenen aan” In plaats van “Kom op, pak eens snel je schoenen, we moeten snel weg als je we nog op tijd op school willen komen en je hebt meteen gym dus je moet echt op tijd zijn!”. Je hebt nu in één zin heel veel informatie gegeven en jouw kind is de eerste helft van de zin alweer vergeten als je bent uitgesproken!

Enkele tips die kunnen helpen als jouw kind verbaal veel sterker is dan performaal, zijn:

  • Overschat je kind niet! Kinderen met een hoog verbaal IQ kunnen erg intelligent overkomen, maar kunnen taken als boodschappen doen erg moeilijk vinden. Let goed op wat jouw kind wel en niet alleen kan en laat je niet misleiden door de moeilijke taal die ze soms kunnen gebruiken.
  • Maak een stappenplan. Gesproken en geschreven taal zijn niet moeilijk voor deze kinderen, maar het omzetten naar acties wel. Maak voor nieuwe taken daarom een stappenplan zodat ze precies weten wat ze moeten doen en oefen ze regelmatig
  • Leg sociale situaties uit. Bij een sociale situatie gebeurt veel meer dan alleen de taal die wordt gesproken. Help deze kinderen om gezichtsuitdrukking, lichaamshoudingen en ga zo maar door te herkennen en te begrijpen.
  • Leer ze social gedrag. Omdat ze sommige sociale situaties misschien niet goed begrijpen kunnen deze kinderen soms wat asociaal gedrag vertonen. Bijvoorbeeld eindeloos kunnen praten over hun eigen onderwerp, maar niet luisteren als iemand anders praat. Leer jouw kind dit soort vaardigheden en help ze misschien dit soort asociaal gedrag te herkennen.

Dit is een artikel dat onderdeel is van een serie artikelen over diagnostiek bij kinderen met autisme. Klik hier voor de andere artikelen in deze serie.

December en autisme

Terwijl ik dit artikel schrijf, is het halverwege december en heb ik al heel veel kerstliedjes en harde knallen gehoord. Hoewel de decembermaand voor velen een leuke en spannende maand is, vinden kinderen en jongeren met autisme er vaak maar weinig aan. Deze maand zit voor anderen misschien vol met gezellige dagen, voor hen is het eerder een maand die ontzettend druk en chaotisch is. Hoewel de feestdagen zelf maar ongeveer 4 a 5 dagen in beslag nemen in deze maand, staat de hele maand in het teken van de feestdagen. In een vorig artikel schreef ik hoe je de feestdagen beter kan overleven, en ik dit artikel wil ik je graag wat tips geven voor de gehele maand december!

Eten

In de decembermaand wordt een heleboel gegeten! Daarnaast wordt er vaak niet zomaar wat gegeten, maar wordt er van elke maaltijd een heus drie-gangen diner gemaakt. Voor kinderen en jongeren met autisme is eten soms al een probleem en in deze maand wordt dat probleem vaak alleen maar groter. Vreemde smaken, een tafel vol onbekende gerechten en de halve familie eet mee. Dat geeft behoorlijk wat stress en het is verstandig om in deze situaties geen onhaalbare doelen te stellen. Is jouw zoon of dochter een moeilijke december en autismeeter? Maak dan de afspraak dat er in ieder geval twee van zijn of haar favoriete gerechten bij staan. Probeer ook voorzichtig eens iets nieuws te introduceren, in deze maand heb je daar veel kans voor! Lukt het niet om met zijn alle drie uur lang (gezellig) aan tafel te blijven zitten? Maak dan de afspraak dat je na bijvoorbeeld 15 minuten van tafel af mag of dat je minstens 1 bord leeg eet voor je van tafel af mag.
En de belangrijkste tip: spreek met elkaar van te voren altijd goed af wat er gaat gebeuren. Hoe laat gaan jullie eten? Wat gaan jullie eten? Wie eten er mee, of bij wie gaan jullie eten? Maak geen afspraken die je niet kan nakomen! Als je niet zeker weet hoe laat je aan tafel kan gaan, geef dan ook nog geen exacte tijd, maar een schatting.

Muziek

Sinterklaasliedjes, kerstliedjes, het glazen huis en de top 2000, de decembermaand is een hele muzikale maand. Als je niet zo’n fan bent van Mariah Carey, Wham of Queen dan heb je het deze maand best zwaar. Er valt namelijk bijna niet te ontkomen aan deze artiesten! De makkelijkste tip als je dit wil voorkomen is gewoon je radio deze maand even niet aan te zetten. Neem lekker een cd mee voor in de auto en zet je wekker voorlopig weer even op een irritante piep in plaats van op de radio. Als je boodschappen gaat doen kan je voor de zekerheid zelfs een mp3-speler meenemen om eventuele irritante liedjes snel te kunnen overstemmen. Voor veel kinderen kan het ook erg verwarrend zijn als ze al op 7 december de hele dag kerstliedjes horen, een kerstboom in de woonkamer zien en misschien zelfs al pakjes onder de boom zien liggen, terwijl eerste kerstdag pas veel later is. Probeer daarom dit soort liedjes (en alles wat er bij hoort) echt pas zelf te gaan draaien als het bijvoorbeeld kerstvakantie is.

Vuurwerk

Een van de meest vervelende dingen voor kinderen en jongeren met autisme in deze maand is het vuurwerk. De harde knallen en felle flitsen komen hard binnen bij deze kinderen en zijn vaak ook volkomen onverwacht. Ondanks het feit dat vuurwerk verboden is op alle dagen (behalve op oud&nieuw) zal je menig rotje eerder horen knallen. Als gezin kan je hier weinig aan doen, behalve proberen zo goed mogelijk ermee omgaan. Ga niet meer alleen naar buiten, vooral niet als het donker is en let goed op. Loop of fiets een paar dagen mee naar school en laat samen de hond uit. Voor oudejaarsavond kan je misschien aan je buren vragen wie er allemaal vuurwerk gaan afsteken en rond 12 uur kan je natuurlijk lekker binnen blijven en kijken naar het vuurwerk, veilig achter een raam. Wordt er bij jou in de buurt echt heel veel vuurwerk afgestoken en is het elk jaar weer veel herrie? Misschien kan je tijdens oud&nieuw dan bij iemand langsgaan waar het rustiger is. Bijvoorbeeld een opa of oma die in een rustig dorp woont of een oom of tante die een boerderij hebben?

De hele maand

Er gebeurt nogal wat in de maand december en ik begrijp heel goed dat velen van jullie waarschijnlijk het liefst een lange winterslaap willen houden tot het allemaal weer voorbij is. Toch hoop ik dat deze tips ervoor zorgen dat iedereen kan genieten van deze maand. december en autisme2Voor de hele maand kan het vaak helpen om samen met je gezin een extra grote en uitgebreide kalender te maken. Schrijf alles erop wat jij belangrijk vindt. Wanneer komt er visite? Wanneer ga je zelf naar familie toe? Wat wordt er gegeten? Wanneer zijn er cadeau’s bij? Wanneer is er een dag even helemaal niets? Probeer je zoon of dochter ook zo veel mogelijk bij de planning in de ze maand te betrekken, misschien willen ze ook wel helpen? Staan er drie afspraken waarbij er veel (nieuwe dingen) wordt gegeten? Biedt dan aan dat zij ook een avond het avondeten mogen kiezen of vraag of zij het toetje voor een van deze maaltijden willen maken/kiezen. Stel voor om de boom op te tuigen zodra hun kerstvakantie begint. Dan staat hij er niet te vroeg en kunnen ze zelfs mee denken met hoe hij eruit kom te zien.

Hopelijk wordt de december maand nu een beetje minder chaotisch met deze tips. Ik wens jullie in ieder geval allemaal een rustige en fijne decembermaand toe!