Puberteit en autisme

Tijdens de puberteit gebeurt en verandert er veel in het leven van jongeren. Deze veranderingen gaan ook bij jongeren met autisme niet onopgemerkt voorbij. Sterker nog, voor jongeren met autisme kunnen alle veranderingen nog vervelender zijn dan bij anderen. In dit artikel vertellen we waarom de puberteit voor jongeren met autisme zwaarder kan zijn en natuurlijk hoe je als ouder kan helpen. Dit doen we aan de hand van twee hele verschillende pubers; Peter en Dani.

Peter

Peter is een jongen van 16 jaar en hij heeft een autisme spectrum stoornis. Hij zit op het VMBO in de vierde klas en hij heeft een vaste groep vrienden. Het gaat niet zo goed meer op school met Peter. Hij haalt enkel nog onvoldoendes en spijbelt erg veel. Het is vrijwel zeker dat hij dit jaar blijft zitten, maar Peter zelf lijkt hier niet echt van onder de indruk. Hij gaat liever met zijn vrienden chillen bij het skatepark. Hij is al tweemaal door de politie thuisgebracht omdat hij iets had gestolen uit de supermarkt (energie drank en chips). Thuis is Peter ook erg veranderd. Doordeweeks ging hij vroeger graag naar de schaakclub, maar nu vindt hij dat niet “cool”. Peter zit als hij thuis is de hele tijd op zijn kamer te gamen. Hij heeft vaak ruzie met zijn ouders en in de weekenden komt Peter soms de hele dag (of nacht) niet thuis.

Wat is er aan de hand met Peter?puberteit

Peter lijkt in veel opzichten een typische puber. Hij maakt ruzie met zijn ouders, vindt zijn vrienden erg belangrijk en school juist niet meer belangrijk. Toch lijkt het bij Peter verder te gaan dan gewoon pubergedrag. Hij gaat stelen en spijbelen en is hele dagen niet thuis. Jongens als Peter kunnen zich soms laten meesleuren in een vriendengroep. Cool willen zijn en indruk maken op je vrienden willen veel pubers, maar omdat jongeren met autisme minder inlevingsvermogen hebben, kunnen zij hier soms in door slaan. Ze zien niet in dat wat zij doen anderen pijn kan doen en laten soms sneller grensoverschrijdend gedrag zien. Daarnaast merken jongeren met autisme in de puberteit vaak dat zij “anders” zijn dan anderen. Dit kan ervoor zorgen dat ze extra hard hun best gaan doen om er toch nog bij te horen.
Als ouder kan het erg lastig zijn om met dit gedrag om te moeten gaan. Jouw zoon of dochter lijkt compleet veranderd en niets lijkt te helpen. Probeer als ouder duidelijke grenzen te creëren en als jouw zoon of dochter die overschrijdt zet daar dan een straf tegenover. Zet daarnaast ook nog steeds beloningen tegenover goed gedrag en laat zien dat jouw zoon of dochter jouw vertrouwen kan winnen. Als jouw kind bijvoorbeeld drie keer op rij netjes op de afgesproken thuis komt, zeg dan dat ze de volgende keer later mogen thuis komen.

Probeer ook zo veel mogelijk op de hoogte te zijn van wat jouw zoon of dochter op het moment allemaal doet. Welke vakken gaan minder goed? Wie zijn zijn beste vrienden? Hoe gaat het op zijn sportvereniging? Heeft hij ruzie met iemand? Welke spelletjes speelt hij op zijn playstation? Zo signaleer je het sneller wanneer er ergens iets niet goed gaat (ruzie met zijn beste vriend?) en laat je ook merken dat je geïnteresseerd bent in zijn leven. Als het gedrag van jouw zoon of dochter echt helemaal uit de hand loopt en je weet echt niet meer wat je moet doen, kan je de hulp van een ander inschakelen. Er zijn trainingen speciaal voor pubers met autisme en soms helpt het alleen al als jouw zoon of dochter even met iemand anders kan praten over wat hij of zij allemaal meemaakt. Daarnaast is dit ook een mooie gelegenheid voor jouw zoon of dochter om andere jongeren met autisme te ontmoeten.

Dani

Dani is een meisje van 15 jaar en ze zit in de derde klas van het VWO. Op school gaat het erg goed. Ze haalt hoge cijfers en in de klas is ze erg rustig. Als Dani thuiskomt drinkt ze altijd eerst een kopje thee met haar moeder en gaat daarna een uurtje aan haar huiswerk zitten op haar kamer. Dani helpt graag mee in het huishouden en in de avond kijkt ze samen met haar ouders tv of leest ze een stripboek in de woonkamer. Drie keer per week krijgt Dani pianolessen thuis en dit vind ze erg leuk. Daarnaast is Dani erg fan van stripboeken en films over superhelden en ze verzamelt hier alles van. Ze kan ook uren praten over haar favoriete helden. Toch maken haar ouders zich zorgen. Dani lijkt soms erg somber en praat op sommige dagen liever niet over school. Daarnaast doet Dani eigenlijk nooit wat met vrienden en is ze liever thuis bij haar ouders.

Wat is er met Dani aan de hand?puberteit1

Dani klinkt als een perfecte puber, toch? Geen ruzie, helpt in het huishouden en haalt goede cijfers op school. Een voorbeeldig kind, maar waarschijnlijk had je toch zo je zorgen toen je het stukje over Dani las. Waarom doet Dani nooit wat met vrienden en waarom praat ze liever niet over school? Net als Peter realiseert Dani zich waarschijnlijk dat ze anders dan anderen. In plaats van extra haar best te doen om erbij te horen, lijkt Dani zich erbij neer te leggen. Als ouder kan het soms erg moeilijk zijn om te merken dat er iets niet goed gaat. Kinderen praten niet graag over wat er verkeerd gaat en leggen de schuld bij zichzelf. Het is wederom belangrijk om te proberen als ouder zo goed mogelijk op de hoogte te zijn van het leven van jouw zoon of dochter. Misschien wordt Dani wel gepest op school. Of misschien wordt ze simpelweg genegeerd door de andere klasgenoten. Als je merkt dat het voor jouw zoon of dochter moeilijk is om vriendschappen te maken of om voor zichzelf op te komen, dan kan je als ouder proberen te helpen. Probeer niet te beschermend te zijn, maar probeer wel kansen te creëren. Probeer of jouw zoon of dochter misschien lid wil worden van een sport of hobby vereniging. Daar kan jouw zoon of dochter mensen ontmoeten die dezelfde dingen leuk vinden. Ook is het weer belangrijk om aan te geven dat jij altijd klaar staat voor en goed gesprek.

Net als bij Peter bestaan er ook voor Dani trainingen die zij kan volgen om wat weerbaarder te worden. Daarnaast leert ze op deze training misschien wel een paar nieuwe vrienden kennen.

Relax

De puberteit kan een turbulente periode zijn en daarom is mijn belangrijkste tip “relax”. Als jouw zoon ofpuberteit2 dochter een keertje spijbelt is hij of zij niet meteen een jeugdcrimineel en als jouw zoon of dochter liever thuis op de bank zit dan in een drukke discotheek is hij of zij niet meteen een kluizenaar. Er zullen waarschijnlijk wel ruzies komen, maar wees daar blij mee. Dat klinkt misschien een beetje raar, maar jouw zoon of dochter is bezig om een eigen identiteit op te bouwen en dat is juist hartstikke mooi! Dus relax, ook de puberteit gaat weer voorbij en misschien als jouw zoon of dochter 25 is, biedt ze eindelijk haar excuses aan voor de gebroken vaas of voor die ene avond dat ze veel te laat thuis kwam. Je rol van ouder verandert van superheld in mentor en dat zal even wennen zijn. Maar ook deze rol is super leuk en het geeft nieuwe mogelijkheden om een band op te bouwen met jouw zoon of dochter. Oefen het tot 10 tellen, ga af en toe even naar een yoga les en probeer altijd begripvol te blijven. Relax, het komt wel goed ;-).

 

Schoolweigering en autisme

Een veel voorkomend probleem bij kinderen en jongeren met autisme is schoolweigering. Hiermee wordt bedoelt dat kinderen helemaal niet meer naar school durven of willen. Dit is niet te vergelijken met spijbelen, want spijbelen heeft te maken met bepaalde lessen niet willen volgen. Hoewel de problemen bij iedereen natuurlijk anders zijn, wil ik in dit artikel een aantal oorzaken en tips bespreken die misschien kunnen helpen.

Pesten

Pesten is waarschijnlijk de meest voorkomende reden waarom kinderen niet meer naar school willen. Niet alleen als iemand zelf gepest wordt, maar ook als er in een klas veel wordt gepest, kunnen leerlingen bang zijn om naar school te gaan. Pesten is een lastig probleem omdat veel scholen en leerkrachten denken dat ze alleen d1066564_60279004e persoon die gepest wordt moeten helpen. Dit terwijl vaak ook de kinderen die pesten geholpen moeten worden! Als er gepest wordt op school, of zelfs in de klas van jouw zoon of dochter, praat daar dan altijd eerst met je zoon of dochter over. Probeer goed in te schatten hoe erg het pesten is, want soms lijkt het erger dan het is, of andersom. Vervolgens is het belangrijk dat het pestprobleem ook wordt besproken met de school. Probeer dit het liefst met de toestemming van jouw zoon of dochter te doen, en niet achter hun rug om. De school moet uiteraard optreden tegen het eventuele pestgedrag en ervoor zorgen dat iedereen weer veilig naar school kan. Probeer hierin ook mee te denken met school, maar verwacht niet dat een school binnen twee dagen alles opgelost kan hebben. Als je merkt dat de school niet genoeg doet, of dat het ze niet lukt om het pesten te stoppen, twijfel dan niet om van school te wisselen. Het zal even moeilijk zijn, maar uiteindelijk kan een nieuwe school een grote verbetering zijn.

Veiligheid

School is verantwoordelijk voor de veiligheid van hun leerlingen. Als iemand zich niet veilig voelt op school moet dit zeker niet worden genegeerd. Kinderen met autisme kunnen zich soms sneller niet veilig voelen op school, omdat zij sociale situaties anders kunnen interpreteren. Wat andere een klein voorval vinden, is voor iemand met autisme misschien wel de reden om zich onveilig of bedreigd te voelen. Voorbeelden kunnen zijn: veel harde geluiden of mede-leerlingen die in de pauze ruige spelletjes spelen. Wederom is het belangrijk om het hier met school over te hebben en samen te zoeken naar een oplossing. In deze situatie  kan een oplossing vaak beter gericht zijn op jouw zoon of dochter in plaats van op de omgeving zelf. Je kan bijvoorbeeld andere leerlingen moeilijk verbieden om buiten te voetballen, maar je kan wel voorstellen dat je zoon of dochter tijdens de pauze binnen mag blijven.

Chaos

School kan ontzettend chaotisch zijn en voor kinderen met autisme kan dit erg vermoeiend zijn. Vijf dagen in de week naar school met drukke kinderen, huiswerk, verschillende leerkrachten, verschillende lokalen, heen en terug fietsen door druk verkeer, herrie in de pauze en ga zo maar door. Het vergt nogal wat van iemand met autisme. Als je merkt dat je zoon of dochter erg moe thuis komt, of de vrijdag vaak thuis moet blijven, overleg dan met school wat je kan aanpassen. Zeker op het speciaal onderwijs zijn er veel dingen die geregeld kunnen worden om de schooldag wat minder chaotisch te maken. Enkele voorbeelden zijn:frustrated_teen_boy_student_H

  • Vaste plek in elke klas
  • Tijdens de pauze binnen mogen blijven
  • Een scherm op de tafel
  • Ipod of MP3 op mogen hebben tijdens extra rumoerige lessen (zoals techniek of handvaardigheid)
  • Elke dag op dezelfde tijd naar en van school

Overbelasting

Bij alle bovenstaande oorzaken kan overbelasting optreden, wat uiteindelijk de reden is dat kinderen helemaal niet meer naar school willen of durven. De bovenstaande tips zijn vooral om schoolweigering te voorkomen. Als jouw zoon of dochter echt niet meer naar school kan, dan is het belangrijk om helemaal opnieuw te beginnen. Als iemand een burn out krijgt, begint hij of zij ook niet direct met volle dagen werken. Bouw het naar school gaan daarom ook langzaam weer op en probeer de belangrijkste knelpunten eerst op te lossen. Zo kan je beginnen met 1 ochtend in de week naar  school (het liefst de ochtend met de leukste vakken) en dat opbouwen naar 2 ochtenden, 3 ochtenden, anderhalve dag en ga zo maar door. Een belangrijkste tip: ga nooit te snel! Als het dan niet lukt kan dit faal ervaringen opleveren waardoor je weer helemaal opnieuw moet beginnen.

De belangrijkste tip die ik kan geven ter voorkoming van schoolweigering of het omgaan met schoolweigeringen is overleg met de juiste personen op school. Als je merkt dat de school niet kan of wil mee helpen kijk dan of je zoon of dochter naar een andere school kan. Het klinkt misschien als een drastische oplossing, maar soms is een frisse start het beste.