Leerstoornissen en autisme

Veel kinderen en jongeren met autisme krijgen in hun leven te maken met zogenaamde comorbide stoornissen. Deze comorbide stoornissen zijn stoornissen waar je meer “vatbaar” voor bent als je al een andere stoornis hebt. Soms komt dit omdat stoornissen op elkaar lijken of een bepaalde overlap hebben (autisme en ADHD) of omdat stoornissen een oorzaak-gevolg relatie kunnen hebben
(autisme en depressie). Ook bij autisme zijn enkele comorbide stoornissen bekend. Deze zijn:

Leerstoornissen zijn stoornissen die vooral tijdens het leren leerstoornissen en autisme1een grote rol spelen. Onder leerstoornissen vallen bijvoorbeeld dyslexie en dyscalculie. Verwar een leerstoornis niet met een leerprobleem! Bij de eerste ga je ervan uit dat iemand hiermee geboren is en er de rest van zijn leven mee te maken zal hebben. Een leerprobleem is echter iets wat een gevolg kan zijn van de omgeving en wat opgelost kan worden. Ongeveer 14% van de mensen met autisme hebben ook last een leerstoornis.

Dyslexie en dyscalculie

Mensen met dyslexie hebben moeite met het lezen van woorden doordat zij bijvoorbeeld letters omdraaien of doordat ze het moeilijk vinden om een letter te linken aan een klank. Mensen met dyscalculie hebben juist moeite met het begrijpen of “lezen” van getallen en wiskundige formules en een minder sterk ruimtelijk inzicht. Zowel dyslexie als dyscalculie komen voor bij ongeveer 2% van de bevolking. Soms komen ze ook samen voor. Ook kinderen met autisme hebben soms last van dyslexie en/of dyscalculie, maar het is vaak moeilijk om dit te diagnosticeren. Wanneer is er namelijk echt sprake van dyslexie en wanneer is een leerprobleem te wijten aan autisme?

Leerstoornissen en autismeleerstoornissen en autisme

Mensen met autisme hebben vaak moeite met het verwerken van informatie en nog specifieker: in het verwerken van taal. Hierdoor kan het soms lang duren voordat de diagnose dyslexie gesteld wordt bij iemand die al gediagnosticeerd is met autisme. Toch kunnen de twee absoluut samen voorkomen! Kinderen met enkel autisme hebben waarschijnlijk meer problemen met het begrip van taal. Wat wordt er precies vertelt met een verhaal? Kinderen met dyslexie hebben daarnaast ook moeite met het lezen van een enkel woord. Niet alleen het begrijpen van een woord is moeilijk, maar ook het omzetten van de geschreven tekst in een klank. Hetzelfde geldt voor dyscalculie. Kinderen met autisme kunnen moeite hebben met het verwerken van verbale informatie waardoor het het snappen van een som lastig wordt als deze enkel verbaal wordt uitgelegd. Toch kunnen kinderen met autisme ook zeker last hebben van dyscalculie. Dit kan zich uitte door het vaak omdraaien van getallen of het moeite hebben met ruimtelijk inzicht.

Tipsleerstoornissen en autisme2

  • Als je een vermoeden hebt van dyslexie of dyscalculie bij jouw kind, laat dit dan altijd testen! Hulpverleners kun jouw zoon of dochter namelijk veel beter helpen met hun problemen als ze weten dat jouw kind ook dyslexie of dyscalculie heeft.
  • Probeer lezen en rekenen leuk te maken. Niet eindeloos stampen en proberen, maar korte leuke ervaringen met taal en rekenen zijn veel effectiever. Probeer bijvoorbeeld een leuk spel te vinden dat ook taal of rekenen traint. Kijk voor een uitgebreide lijst met leerzame spellen eens op deze website.
  • Een stripboek lezen is ook lezen! Helpen met de boodschappen of een taart bakken kan ook enige rekenkennis vergen. Moedig dit soort dingen dan ook zeker aan.
  • Vraag om vergrote werkboeken en toetsen en vraag ook om extra tijd voor het huiswerk of de toets. Bij een vreemde taal kan er zelfs gevraagd worden of er bij bepaalde toetsen vooral fonetisch kan worden nagekeken.
  • Puzzelen en knutselen trainen het ruimtelijk inzicht. Probeer dit daarom lekker vaak te doen met jouw zoon of dochter.

 

 

 

Eetproblemen en autisme

Veel kinderen en jongeren met autisme krijgen in hun leven te maken met zogenaamde comorbide stoornissen. Deze comorbide stoornissen zijn stoornissen waar je meer “vatbaar” voor bent als je al een andere stoornis hebt. Soms komt dit omdat stoornissen op elkaar lijken of een bepaalde overlap hebben (autisme en ADHD) of omdat stoornissen een oorzaak-gevolg relatie kunnen hebben (autisme en depressie). Ook bij autisme zijn enkele comorbide stoornissen bekend. Deze zijn:

Veel kinderen en jongeren met autisme hebben moeite om gezond of voldoende te eten. Dit kan zo moeilijk zijn, dat er zelfs kan worden gesproken van een eetstoornis. In dit artikel wil ik enkele oorzaken die aan de grondslag van de eetproblemen kunnen liggen bespreken. Natuurlijk geef ik ook wat tips hoe je met deze problemen om kan gaan. Als de eetproblemen echt ernstig worden, schakel dan altijd extra hulp in!

Hypergevoelig

snoepAls uw zoon of dochter hypergevoelig is dan betekent dit dat bepaalde zintuigelijke waarneming extra hard binnenkomen.. Veel kinderen en jongeren zijn bijvoorbeeld hypergevoelig voor geluid. Andere mensen horen misschien het geluid van de radio, maar iemand met autisme hoort ook de buurman die de trap op loopt, de auto’s die voorbij rijden, het ademen van de persoon naast zich en in de verte een sirene. Teveel van dit soort prikkels kunnen zorgen voor een zogenaamde overload. Ook tijdens het eten kan hypergevoeligheid in de weg staan om van de maaltijd te kunnen genieten. Zo kan het geluid van iedereen die eet enorm storend zijn zoals Kees (een man met autisme) ook vertelt in zijn documentaire (rond 25.30 minuten is het fragment). Maar ook de smaak van specifiek  voedsel kan te sterk of te vreemd zijn. Eten dat heel felgekleurd is ziet er te druk uit en eten dat helemaal door elkaar zit (zoals pasta) kan verwarrend zijn.

Hypogevoelig

Het tegenovergestelde van hypergevoelig is hypogevoelig en ook dit kan zorgen voor eetproblemen. Zo kan iemand die hypogevoelig is soms minder goed voelen wanneer hij of zijn honger of dorst heeft. Ook kan het eten of drinken naar niets smaken en maar een saaie bedoening zijn.

Structuur

Veel kinderen en jongeren met autisme houden van structuur en dus ook tijdens het eten zullen ze enige structuur willen zoeken. Bijvoorbeeld door het eten op een bepaalde manier op het bord te willen zien liggen. Of door altijd op dezelfde tijd te eten of op dezelfde plaats. Verschillen in voedsel die anderen misschien niet opvallen; zullen iemand met autisme waarschijnlijk wel opvallen en ervoor zorgen dat hij of zij niet meer wil eten. Bijvoorbeeld als de wortels een keer gekocht zijn bij een andere supermarkt. Sommige kinderen en jongeren met autisme willen bepaalde kleuren voedsel niet eten, of vinden de benaming van sommige gerechten afschuwelijk waardoor het niet meer gegeten kan worden. Daarnaast is het proberen van nieuwe dingen ook een hele uitdaging, omdat deze voeding nog niet in de vaste structuur past. Als laatste kan eten voor sommige kinderen en jongeren simpelweg te lang duren en kunnen ze niet 30 minuten op hun stoel blijven zitten.

Ziekte of pijn

1117254_73373801Als u zoon of dochter eigelijk altijd wel goed at, maar dat nu ineens niet meer doet, kan het ook zijn dat zij ziek zijn of pijn hebben. Kinderen en jongeren met autisme kunnen soms moeilijk uitleggen dat hun mond pijn doet als ze eten, of dat ze zich misselijk voelen. Probeer altijd eerst te controleren of de eetproblemen te verklaren zijn door bijvoorbeeld een griep of pijn in de mond. Een vrij logische maar soms toch vergeten verklaring bij veel jongeren is een beugel. Als een beugel er pas net is, is iedereen meestal vrij alert op veranderingen, maar ook als de beugel net is strakker gedraaid kan het zijn dat iemand minder gaat eten.

Tips

Probeer altijd eerst te achterhalen waar de eetproblemen vandaan komen, zodat je ook op een juiste manier kan proberen om deze te verminderen. Soms is de verklaring eenvoudig en is iemand bijvoorbeeld gewoon ziek. Enkele tips die kunnen helpen:

  • Probeer altijd rond dezelfde tijd te eten en zorg voor een vaste plek om te eten (altijd stipt dezelfde tijd kan later voor problemen zorgen!). Zo kan je zeggen dat je altijd gaat eten na het uit laten van de hond. Dit kan natuurlijk verschillen per dag hoe laat dit precies is, maar er is toch een duidelijke plek in de dag wanneer er wordt gegeten. Op deze manier kan iemand autisme zich ook even voorbereiden op het eten.
  • Spreek af hoeveel er minimaal gegeten moet worden voor ze van tafel mogen.
  • Spreek af hoelang ze minimaal aan tafel moeten blijven en zet eventueel een time-timer ter ondersteuning.
  • Bied eten op dezelfde manier aan door bijvoorbeeld altijd hetzelfde bord te gebruiken en verschillende voeding apart van elkaar te leggen. Een gourmet bord is meestal erg fijn omdat dit verschillende vakjes heeft.
  • Zorg ervoor dat tijdens het eten andere storende factoren uit of weg zijn zoals de tv, radio of speelgoed.
  • Laat zien waar het eten vandaan komt en hoe het gemaakt wordt. Meehelpen in de keuken is niet alleen leuk, maar kan er ook voor zorgen dat het eten van een gerecht leuker wordt.
  • Maak een lijst met “lust ik wel” en “lust ik niet” en hang deze in de keuken. Bij een nieuw gerecht kan je dit eerst laten proeven en daarna kan je het erbij schrijven in een van de twee kolommen op de lijst.