Vragenlijsten en autisme

Vragenlijsten en autisme

Dit is een artikel uit de reeks Diagnostiek en Autisme.

Wanneer jouw zoon of dochter een psychologisch onderzoek krijgt, is de kans groot dat ook jij als ouder, of bijvoorbeeld de leerkracht een vragenlijst over jouw kind in moet vullen. Er zijn veel verschillende soorten vragenlijsten, en in dit artikel worden de lijsten die het meesOLYMPUS DIGITAL CAMERAte worden gebruikt besproken. De vragenlijsten zijn gericht op de meest voorkomende stoornissen die bij kinderen voorkomen. De scores op de vragenlijsten kunnen gebruikt worden bij het vormen van een diagnose.

De vragenlijsten kunnen ook bij andere doeleinden gebruikt worden. Bijvoorbeeld als screeningsinstrument, dus het vroegtijdig opsporen van probleemgedrag van kinderen bijvoorbeeld op scholen. Ook kunnen de vragenlijsten handig zijn tijdens een begeleidings- of behandelingstraject. Wanneer de vragenlijst aan het begin, tijdens en aan het einde van het traject wordt ingevuld, kan de voortgang en de effectiviteit geëvalueerd worden.

CBCL/TRF

De CBCL (Child Behavior Checklist) is een vragenlijst met 99 vragen die de ouders moeten invullen over het gedrag van het kind. De CBCL wordt gebruikt om te onderzoeken of er eventueel sprake is van probleemgedrag. De vragen worden gescoord aan de hand van een 3-puntschaal: op de vragen kan worden geantwoord met 0=helemaal niet, 1=een beetje of soms, 2=duidelijk of vaak. Ook wordt er gekeken hoe de problemen in elkaar zitten: richten de problemen zich meer naar binnen, bijvoorbeeld bij angsten, of is het meer naar buiten gericht, bijvoorbeeld bij agressie. De vragen zijn onderverdeeld in verschillende schalen: teruggetrokken gedrag, lichamelijke klachten, angstige en depressieve klachten, sociale problemen, denkstoornissen (bijvoorbeeld autisme), aandacht- en concentratieproblemen en agressief gedrag. Als alle vragen zijn ingevuld kan er een score worden berekend, en uit die score komt een profiel naar voren. In dit profiel staat of de score op een bepaalde schaal in vergelijking met andere kinderen ‘normaal’  is, of bijvoorbeeld een stuk hoger, in het ‘klinische gebied’. Ook kan de score op de CBCL worden onderverdeeld naar stoornissen van de DSM, bijvoorbeeld angstproblemen of ADHD. Aan de hand van deze vragenlijst kan geen diagnose worden gesteld, maar het kan wel een hulpmiddel zijn om het gedrag van jouw kind in kaart te brengen.

De TRF (Teacher’s Report Form) is bijna dezelfde vragenlijst als de CBCL, maar moet door de leerkracht van jouw zoon of dochter worden ingevuld. De leerkracht ziet jouw kind 5 dagen per week, en kan dus belangrijke informatie geven over zijn of haar gedrag. De twee vragenlijsten kunnen met elkaar vergeleken worden: laat jouw zoon of dochter het probleemgedrag zowel thuis als op school zien, of juist helemaal niet? Dit geeft boeiende informatie die nodig is bij het in kaart brengen van het eventuele probleem van jouw kind.

VISK

De VISK (Vragenlijst voor Inventarisatie van Sociaal gedrag van Kinderen) brengt sociale problemen van kinderen van 4 tot 18 jaar in 1074542_96291148kaart. Ook deze vragenlijst wordt ingevuld door de ouders, en bestaat uit 49 vragen over het gedrag van jouw kind. De vragenlijst is met name gericht op autistische kenmerken en PDD-NOS. De vragen zijn onderverdeeld in 6 verschillende schalen: niet goed afgestemd zijn op de sociale situatie, verminderde neiging van sociale interactie, oriëntatieproblemen in tijd, ruimte en plaats, niet snappen van sociale informatie, stereotiep gedrag, en angst voor/ weerstand teven veranderingen. Er wordt gebruik gemaakt van een 3-puntschaal van 0 = niet van toepassing, 1 = een beetje/soms van toepassing tot 2 = duidelijk/vaak van toepassing. Er wordt een VISK-totaalscore berekend en aparte scores op de 6 verschillende schalen. De scores kunnen worden vergeleken met andere kinderen zodat je kan zien of een bepaalde score bijvoorbeeld ‘laag’, ‘normaal’ of ‘hoog’ is. Naar aanleiding van deze score alleen kan geen diagnose voor autisme worden gesteld, maar het kan wel dienen als onderbouwing voor de diagnose.

SEV

De SEV (Sociaal Emotionele Vragenlijst) wordt gebruikt om na te gaan of jouw kind last heeft van sociaal emotionele problemen. Deze vragenlijst bestaat uit 72 vragen en kan worden ingevuld door de ouders, maar ook bijvoorbeeld door de leerkracht van jouw zoon of dochter. De lijst is bedoeld voor kinderen van 4 tot en met 18 jaar. De SEV is onderverdeeld in verschillende schalen, namelijk de aandachtstekort/hyperactiviteit, sociale gedragsproblemen, angstig en depressief gedrag, en autistisch gedrag. Er kan aan de hand van de score op de vragenlijst gekeken worden of jouw zoon of dochter bijvoorbeeld hoog scoort op de schaal van aandachtstekort/hyperactiviteit. Ook bij deze vragenlijst is er een link met de DSM-V. De criteria van een aantal DSM stoornissen zijn in deze vragenlijst verwerkt: AD(H)D, ODD (Oppositioneel-opstandige gedragsstoornis), CD (anti-sociale gedragsstoornis), angststoornissen, depressieve stoornissen en autisme spectrum stoornissen. Wanneer de score op een van de schalen hoog is kan dit een aanwijzing zijn voor een stoornis.

Dit artikel is onderdeel van een serie artikelen over diagnostiek bij kinderen bij autisme. Klik hier voor de andere artikelen uit deze serie.

facebooktwitterby feather
Als eerste een nieuw artikel lezen? 
Schrijf je in voor de autismore nieuwsbrief!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *